o viticologo dos bagos

Mirando botellas de territorios dotados dun sino identitario, dunha pegada diferencial ou dun adn gravado no rosto, coma os rasgos deses ollos con mirar de seu que nos remiten a un espazo xeográfico, a un clima, ou as tonalidades de pel que nos falan dun continente, ou coma os monumentos e edificacións que representan a determinadas vilas máis que os seus propios habitantes ou o pais ó que pertencen. Do mesmo xeito hai paisaxes, contornos, formacións naturais e sobre todo solos, que falan antecedendo ós viños que orixinan, viños que antes de seren verquidos nunha copa, desde a etiqueta da súa garrafa, transmiten no noso subsconscente, ó arquivo memorístico das emocións que temos vivido, os sinais que nos trasladan á terriña, que despertan as conexións algunha vez establecidas cun cheiro e cun trago entre os nosos sentidos e a emoción, sendeiro percorrido que so necesita unha leve insinuación para ser de novo iluminado e conectados os enlaces que rematan no pracer.

O sábado 15 de xuño no claustro da Catedral de Tui retomaremos os sendeiros que, algunha vez, nos teñen levado á Emoción…

20 vendimas de Sebio, compatriota celtista de Vigo. Vigués tamén significa na gran maioría dos casos non ter antecedentes vitícolas. Esta ausencia significa carencia de herdanzas prexuizosas, condicionamentos transmitidos que arrastran os que manexan viñedos familiares, e dos cales tárdase un tempo máis ou menos longo en desapegarse e deixar descolgados.

20 anos que percorren a historia moderna e futurista do viño galego. Desde o pasado menos glamouroso, menos auténtico, pasado escuro enchido de complexos de inferioridade, coma foi o mesmo franquismo para o noso pais, ate esta fiestra aberta cara un futuro esplendoroso na que nos atopamos.

Nesas 20 vendimas, que atravesan a historia recente do viño galego, Sebio ten cuberto sempre na vangarda todas as fases obrigadas, e necesarias, para chegar ate este punto no que nos asomamos cun sorriso nos beizos a un futuro prometedor. Fases que van pulverizando preconceitos, nos que so algúns recalcitrantes técnicos de alto rango seguen crendo. Falamos de viños tintos que poden ser tan potentes como queiramos, sexan do noso gusto ou non pero pódese, á maneira das zonas idolatradas por este estamento do viño. Falamos da agricultura máis natural que queiramos imaxinar. Falamos da recuperación das castes que durante séculos, algún milenio tamén, poboaron os viñedos que pisamos, ocultas e proscritas por ese mesmo estamento que veneraba o alleo. Falamos de bisbarras vitivinícolas, da caracterización de zonas e solos, da volta ó viñedo encostado, ó viñedo multivarietal e non o apartheid xeométrico dos técnicos planificadores da época moderna.

O futuro oliveiro do país tamén debería escoitar o que Sebio sabe, antes de que sexa demasiado tarde e nos vexamos rodeados do monocultivo arbequino, converténdonos daquela nunha subrexión aceiteira e non nunha zona oliveira con identidade propia, coma fora durante centurias.

As 20 vendimas de Sebio en Bagos

Nas 20 vendimas Sebio foi cubrindo estás fases sen nengún tutor externo. Sabemos que neste país do viño hai quen necesitou a confirmación, o consello ou a luz de visionarios que si crían na potencialidade das terriñas e das suas castes. Houbo quenes si acreditaban no propio pero necesitaban a aprobación previa dos gurús que estaban ó día das modas do viño e coa súa afirmación aseguraban unha travesía fora do deserto. Tamén os hai que son quen de apreciar e valorar o bó e proveitoso que fan os demais para seguilos na mesma onda.

20 anos supoñen ter acollido nalgún momento todo o que sobre a cultura do viño se ten movido nese tempo. Nos 17 anos que levo dando tumbos nesta historia vínica, teño perdido a conta das veces que puiden ter pasado por Gomariz e escoitado e bebido historias, viñas e viños de Sebio: curso de sumiller, Máster de viticultura, xantanzas blogastronómicas, ciclo de vitivinicultura, Galizas on the roads, só ou acompañado… Todo o que se ten feito de cultura do viño ten pasado pola súa casa, e sempre recordo o mesmo agarimo receptivo sen importar a procedencia e o motivo da visita.

Para min, este ano é o ano de Sebio, por iso argallei unha reunión bebida na que poder escoitar e beber esta parte da historia viva do viño galego, do seu protagonismo e responsabilidade nesta historia recente, tempo que aínda temos a flor de pel. Noutras zonas alongaríase por decenios o que eiquí percorrimos en menos de dúas décadas.

Foi unha cata imposible de esquecer, seguramente foi a cata deste ano en Galiza, difícilmente repetible. Unha travesía vital por un sendeiro lóxico e natural, desde as primeiras vendimas en Rías Baixas (probamos un albariño do Salnés do 96) pasando polo período na EVEGA traballando con Paco Rego (unha luz vitícola na escuridade alienada) nun momento no que aínda non se estaba na eclosión dos varietais ancestrais nin dos seus descendentes, pero que Paco xa estudiaba e Sebio seguía. Percorreu o país das mil terriñas entre cepas perdidas de castes con nomes que nen sequera imaxinaba. Daquela época desfrutamos un caíño bravo que dun grolo lánzanos á prehistoria de nós… para amantes do carácter racial atemperado polo tempo.

Primeiro ano en Coto de Gomariz e primeira vendima ó seu cargo. A adega Coto deulle consistencia e seguridade técnica para non ficar parado e ir dando pasos, abrindo portas… e mercado.

Gomariz deulle o pouso que so os grandes terroirs do mundo poden dar. Habitar vitícolamente no espazo do viño, definido como tal, máis antigo da península, coa relevancia que tivo, territorio de histórico peso, repetado e recoñecido doquier fora, aporta un algo máis… a inercia da historia.

Pero Sebio, ademais de profundizar neste terroir do Avia, foi incorporando unha viticultura cada vez máis respetuosa co medio, incorporando castes perdidas, estraíndo o máximo potencial das existentes. Conscente que a Gallaecia vitivinícola tivo o seu verxel nas ribeiras de O Ribeiro, fixo o lóxico e natural: devolverlle castes como a tinta amarela (trincadeira en territorios máis sudistas) a carabuñeira, caíños varios…

Os Viños de Encostas representan a devoción pola esencia do viñedo. A orixe dun cultivo co berce nas ladeiras máis pobres, poboado pola multiculturalidade varietal, o poliglotismo na expresión, a racionalidade da mestura. Outro paso por diante do Sebio.

A conciencia dunha cultura que o cientifismo argumenta coma unha ecuación na que se poden controlar todos os factores para que o resultado sexa o que un quere. E seguen nesas lerias, gastando persoal, tempo e investimentos que pagamos todos, nos xeitos de adecentar o mediocre, mentres o banco reserva das castes autóctonas, con todo o traballo que costou instauralo, en calquera momento pode ser aniquilado por unha decisión política ou pola falta de cariño dos seus xestores.

Sebio desprega un abano de viños… extenso, 20 micromundos, un pequeno universo de galaxias, surcalo devagar é unha experiencia cósmica, unha travesía da que non se albisca o final…

Desde o clasicismo que significa o gusto Gomariz, esas notas que xa temos memorizadas, un adn que se desprega nunha copa para transmitirnos a interpretación que dese territorio fai unha adega, un vigneron, o través dos distintas rostos que nos mostran os seus viños.

Os Viños de Encostas empezan a marcar unha personalidade (futuro clasicismo?) que me piden outro espazo en solitario para seren bebidos e máis logo expresados. Unhas liñas eiquí sobre eles iban a resultar escasas e demasiado superficiais. Despois das sucesivas confirmacións do Hush ou do Salvaxe,  tamén nesta cata, ese día quédeime coas sensacións e o recordo do Wish…, a suavidade do tinto elaborado con Bernardo Estévez, e co ISE elaborado ó 50% con Ismael Gozalo (Ossian, Segovia).

Rematar co + Gomariz Licor Café… é o remache que nos confirma no que non adoitamos a facer: deberíamos comezar por louvar o que temos ó noso carón, e non ó contrario.

Parroquia de Castrelo, concello de Cambados. Complexo intermareal Umia-Grove. Mar de ría escondido tras da península de O Grove, habitado pola Illa de A Toxa. Telleiras e bechos mariños…

Nos seus lares, tumbadas á beira dos areais, cepas de albariña escoitan o rumor das mareas mentres esperan, todos os días, a luz do solpor.

No val do Salnés conviven viñedos de ideoloxía común e fogar acomodado con viñas únicas no mundo, da raza atlántica que levan os poboadores da ría.

Castrelo, cabo do mar, Salnés costeiro, parroquía vitícola nos areais de Cambados. Os viños de Castrelo nacen de albariña deitada sobre leitos graníticos, con xeitos de mariñeiro, de atardeceres frescos en veráns asolados. Viños que falan da beiramar: da baixa que descubre un leito rico e intenso e da alta inundando con aire fresco salino.

En Castrelo conviven tres vignerons de personalidades diferentes. Sonia e Xurxo comparten formación granxeira e orixes familiares vitícolas na parroquia, pero difiren nas maneiras coas que se relacionan co viño. Sonia Costa vai con pasos medidos, máis detallista, sen deixar cabos soltos. Con Xurxo Alba a improvisación e a sorpresa é posible. Canda eles Alberto Nanclares coida o seu viñedo e elabora os seus viños coa sensibilidade e o respecto dun autodidacta que se namorou dunha comarca na que non naceu pero onde atopou o seu lar.

As viñas de Sonia (Lagar de Costa) gozan das vistas máis privilexiadas e do mellor espazo para pasar uns días. Limpeza na paisaxe e nos viños, na conversa e no azul do ceo e da ría, na brisa do mar e no horizonte oceánico que se abre tras os areais de A Lanzada, do itsmo que antigamente non existía deixando que o Atlántico entrara co seu alento direto, salinidade que impregna, e coa súa luz de solpor, calor que non queima.

Os viños de Lagar de Costa transmiten Castrelo, a albariña que pace nos seus viñedos, coa personalidade que lles aporta Sonia: ese sorriso no medio dun falar suave e unha mirada limpa, viños de impacto sutil e comedido, escondidos detrás dunha timidez que o tempo vai abrindo para destapar as súas raigames máis profundas.

Albamar, a adega de Xurxo, nesta primavera do 2013 é un festín de solpresas ensinando a maxia das tres, catro… ou vai ti a saber cantas son as faces da albariña de pés na ría. As terriñas de Castrelo confabuláronse na vendima pasada para mostrárense desnudas na adega de Xurxo, e convertila por elo esta primavera, e denantes dos temidos ensamblaxes, nun santuario albariño, onde os devotos acudamos en peregrinación para conquerir o éxtase grazas á aparición da deusa Albariña, nai dos viños do solpor, con todas as formas iconográficas que as terriñas de Castrelo esculpiron: mineralidade granítica, salinidade costeira, frutalidade expresiva… Para o futuro ficará o pracer de mergullarse no que será Albamar 2012 tentando sentir e traducir esas diferentes almas da albariña… do mar dos Alba.

Nesta crónica escrita por Joan aparece unha descripción máis detallada do que un se pode atopar cando pasa pola casa dos Alba.

Alberto é calma, traballo paciente e busca, sen medo, e sen os remordimentos doutros, da expresión da esencia albariña. Eu achegueime á manifestación deste gusto “parroquial Castrelo” cos seus viños, foi o primeiro que me ensinou e destapou co seu Nanclares a identidade deste microespazo. Moitas veces é máis doado e rápido achegarse á alma de algo cando se fai sen experiencia previa, sen xeneracións pasadas contaminadas por prexuizos ou complexos de inferioridade. Así, sen saber moi ben que se busca, so coa observación do territorio: de como é o seu sufrir e gozar das estacións, como é a súa visión do poniente, cunha caste que se deixa querer, e a propia sensibilidade para interpretalo… nada máis, desta maneira esa identidade acabará por inundarnos, e nesa travesía está Alberto (Bodegas Nanclares).

dos mellores auguardentes e licor café que teño tomado, agora relíquias que Alberto xa non elabora.

Estas son as botellas que dunha ou doutra maneira falan do Salnés de Castrelo: Albamar, Pepe Luis, Alba de mar. Nanclares, Soverribas, Dandelión e Crisopa. Lagar de Costa, LDC  barrica, Maio, Viva la Vid-a.

No extremo oriental da Galicia oficial, no fundo dun val entre montañas maxestuosas, altivas e celosas do que acougan, atópase o concello de Negueira de Muñiz, habitado por menos de dous centos de persoas, escondido trala enormidade de A Fonsagrada, inserido na fronteira virtual astur. Negueira non figuraba no pensamento nin na imaxinación vitícola da gran maioria dos galegos, incluidos os abstemios do viño do país.

Mellor para os viños de Negueira, porque moitas veces acercamos ó nariz a unha copa, logo de observar con confianza, no umbral de confort ou de seguranza, a etiqueta e antes de mollar os beizos e deseguido o padal coa mente predisposta, condicionada polo fluxo de informacións visuais, escritas, escoitadas e experimentadas en maior ou menor medida, as veces con demasiada seguridade, incluso sobrados. Os ecos de toda esta “enciclopedia” de coñecementos van resoando ó mesmo tempo que algunhas moléculas volátiles van pasando pola pituitaria camino de seren, ou non, traducidas no arquivo odorífero da nosa memoria e que o gusto vaia impregnando as papilas desprendendo a maiores novos aromas, confirmando ou abrindo novos espazos de sensacións, pero sempre desde unha idea previa.

Negueira non existía na historia do viño que nos contaron, e máis logo contamos, desde que damos como aprendices os primeiros pasos neste labirinto vínico e ate que entramos na terceira fase de bebedores, máis espiritual e de sensacións máis alá do organigrama establecido, pasando pola de coñecedores resabiados e pasados de volta. Por iso os viños de Negueira aparecen libertos de calquera condicionamento previo. Acercámonos a ales vírxenes de todo prexuizo, so  sentindo o aire que circula polas reviravoltas das ribeiras, ascendendo polas ladeiras que acougan este val, cheirando a vida que crece desde ese solo especial, mirando a traxectoria do sol sobre os cumios do redor, describindo o curso do rio e escoitando ós homes que laboran a terra. So isto é o que antecede á degustación dos seus viños. Partimos das sensacións que nos da o terroir, coa mente limpa.

O río Navia ó seu paso polas parroquias de A Fonsagrada e de Ibias atravesa paraxes nos que a vide atopou un berce particular, onde medrar con confianza anada apos anada desde tempos que se atopan fora da memoria. Entre o frescor da montaña luguesa onde nace, na aldea de Busnullón, preto de O Cebreiro, e o húmido Cantábrico onde vai finar o seu curso, a conca do Navia posue terriñas acaidas para que as cepas de branca do país (branco lexítimo) tinto serodio e verdello tinto alardeen en viños singulares, os que teño probado sinalan unha personalidade propia, diferenciada en matices que o tempo irá definindo, do resto das zonas vitícolas galegas e dos veciños de Cangas de Narcea, denominación á que pertencen os viños de Ibias aínda que estes sexan máis semellantes ós de Negueira cos que comparten río e fondura de val, que ós de Cangas (das ribeiras do Narcea).

No seu descenso de 178 km cara o Cantábrico o Navia intervén, xunto coa altura das ribeiras, a orientación do val e a protección dos altos cumios, nun microclima de tendencia mediterránea: hai sobreiras (sofreiras como as denominan alí) madroños, oliveiras… difícil de imaxinar nestas latitudes e alturas.

Luz e calor dun sol enfocado por un val rectilíneo (norte – sul) bañado por un Navia que por estas terras de Negueira foi embalsado en 1950 pola presa de Suarna, cun coste moi elevado, incluso de vidas humanas, asulagando parte do seu viñedo. Val iluminado e percorrido por un río ó que se van asomando pequenas penínsulas entre meandros, tumbadas en prácidas pendentes mirando cara o mediodía, con ladeiras devotas do poniente e outras seguidoras do mencer, sobre solos de xisto a la maniera berciana ou de Amandi.

Vou penetrando desde os altos de A Fonsagrada, dos 900 metros ate os 400, abrazado por unha paisaxe que me trae os recordos das primeiras pateadas polos Ancares e polo Caurel, cando non existía o sendeirismo nin o xacobeo, coa ledicia resplandecente do verde brillo dos prados entre o máis apagado dunha floresta aínda infectada de eucaliptos, cos tonos morados das carqueixas e o orgulloso amarelo da flor do toxo, no fondo resprandece o limpo branco dos Ancares nevados.

Foi un pracer desfrutar dese momento nos que a paisaxe combina o quentiño despertar primaveral nos campos coa imaxen dos restos do frescor invernal nas montañas nevadas.

Cando un vai descendendo polas encostas das ladeiras que caen cara o Navia vai entrando en calor. Nestas alturas dun mes de abril húmido coma os de antano, que para alguén das rías máis baixas coma min sinte ademais fresco por Lugo e por A Fonsagrada, a entrada no val de Negueira é un ir quitando capas de roupa ate ficar en camiseta, e así colorear unha pel entumecida polos meses da invernía chuviosa nas praias de cara ó solpor. En poucos kilómetros pasamos dun vento fresco que azotaba nas partes altas e unha temperatura duns 15º á sensación confortable do calorciño primaveral, con 20º as doce da mañán na praza do concello de Negueira estaba desenvolvendose xa a terceira edición da súa Festa do Viño. Ezequiel Mosquera, o ciclista da nosa desaparecida equipa nacional que nos fixera acudir abandeirados para animalo en varias etapas da Vuelta do 2011, estaba a piques de ler o pregón.

Esta festa é froito da dedicación e fe nos viños de Galicia que amosa a Asociación Galega de Viticultura, alí co esforzo de Roberto Regal, X. M. Vilas e Paco Rego. Parabéns polo traballo realizado, e sobre todo agradecimento por todo o que significa, xa estamos a ver o froito… pero haberá máis.

Había viños da media ducia de colleiteiros que os elaboran dun viñedo que non pasa da 15 h., viños para tomar en “cachos” de madeira como se facía tradicionalmente. Entre os colleiteiros destaca Manuel Cancio que elabora os Panchín, únicos viños etiquetados da zona, nos que desde esta anada estará colaborando Roberto Regal. Branca do pais (branco lexítimo) que no depósito mostra unha opulencia prometedora, hai outra partida elaborada en barrica, agora repousando en aceiro, que… remite ós grandos brancos da Borgoña, si, opulencia multiplicada que deixa unha sensación de vida… case eterna. O verdello tinto, caste que Paco Rego relaciona co merenzao, opinión coa que discrepa Manuel Cancio, a min recordoume ó pedral por unha aromática perfumada de flor e herbas aromáticas cun fondo de froita vermella fresca, o seu paso pola boca semella o do suave discurrir dun manancial brillante cuberto de pétalos caidos.

Non hai outra, voltarei a este precioso val que engrandece todavía máis a Galicia do viño.

Ría de Arousa, anchura farta, fartura extensa. Un ElDorado de Nos

Costa desapegada de mesetas, co punto de mira noutros lares, nun solpor que sinala a orientación dos nosos soños. Un estar peninsular abalconado cara o oeste, de costas a entidades, e marcas, que non representan a súa autentica identidade. A conexión co Mediterráneo sempre fora polo mar, ó través da liña costeira dun Portugal melancólico, descendendo por beiras irmás de praias que soan coma nos. Mediterráneo asomado desde o poniente por un estreito que é Andalusí. Mas somos do Atlántico...

As rías baixas posuen dous espazos claves para entender a sua esencia, dous enclaves cunha personalidade apabullante, espantosa, e xeográficamente definida: unha península (O Morrazo) con vertentes abeiradas en duas rías (Pontevedra e Vigo) e unha ría (Arousa) con beiras en dúas vertentes: a norte do Barbanza e a surista no Salnés.

Morrazo e Barbanza foran xardíns de vides estendidas desde as ladeiras dos fachos ate a brancura dos finos areais, minerais e salinos, vexetados por castes singulares, esclusivas, apegadas ás terriñas graníticas acunadas polo Atlántico domado das rías.

Na banda dereita da ría de Arousa, vertente sur da península do Barbanza, e no concello de Boiro, hai duas parroquías (Abanqueiro e Castro) que, sendo un pequeno itsmo cadansua delas, forman xuntiñas unha única península inserida no medio do Mar de Arousa, na súa parte máis repousada (entre Boiro e Vilagarcía) fronte a parte máis oceánica situada entre a Illa de Arousa e a de Sálvora.

Abandeira, Castro con Esteiro e Cabo de Cruz ou Portomouro e O Chazo foron antano lugares navegantes entre mares de viñas, estensos agros poboados de raposos, albariños, caiños, brancellaos… e agora receptáculos da riqueza mariña, acuicultura que sustituiu á agricultura coa plantación de centos de bateas, e seguramente a proliferación máis grande de Europa de industrias conserveiras.

Antonio Saborido. Viña e praia en Esteiro

Antonio Saborido (Xirpin) controla parte do viñedo que resiste desde aqueles anos nos que a producción de viño no Barbanza era moi superior á de outras zonas, agora referentes, coma por exemplo o Salnés. Había barcazas que facían a rota desde Cambados para abastecerse de viño. Parte desas viñas, que moran á beira dos areais ou no medio dos pequenos bosques desta península boirense, acougan cepas centenarias, claro que entón prefiloxéricas, exemplares vestixio da antiga viticultura: de máis elevadas densidades, con emparrados baixiños (horreur!! parras: crencias antigas, supersticións do pasado) e tratamentos máis respectuosos co entorno. Aquela viticultura tradicional, perdida no tempo, contaminada en sucesivas fases desde hai decenios, ate que o desapego e o esquecimento da relación entre os modos de cultivo que buscan a máxima expresión dunha terriña é total. Viticultura que descoñecía os parámetros que seguen as técnicas modernas de implantación da mediocridade.  Os grandes viños do mundo están máis preto daquela viticultura, porque souberon coidar e preservar a transmisión da experiencia das sucesivas xeneracións de vignerons. Nos partimos de case cero, as veces de máis atrás ou de menos que cero. Aínda que haxa persoas ailladas, espalladas pola xeografía galega, coma monxes orantes coa terra (veño de estar na cata que deu Mateo en Bagos) preocupadas en interpretar o seu territorio, que nesta época que vivimos atópase coma un lenzo en branco, para chegar ás conclusións que o tempo ocultou.  Outras zonas non perderon no tempo esta aprendizaxe secular, gardáronna, e así levan unha velocidade constante sen voltas atrás, sen pasos errados, nen rectificacións que despexen o camiño á implantación da viticultura de “precisión”, de resultados light na expresión dos viños pero máis agresiva co medio, sen conexión coa terra, con parámetros industriais de costes de producción por hectárea, man de obra barata, mecanización e tratamentos con produtos que a alonxan todavía máis da calidade, do territorio… da emoción.

Raposo, centenario, prefiloxérico…

Antonio garda na memoria os espazos que foron da viticultura nesta península que nace no Barbanza e mora no Mar de Arousa.

Xirpin, viñedo que da nome ó viño. Solo areoso e francoareoso

O Xirpin branco é un viño baseado na caste local raposo (branco lexítimo, caracterizado polo seu potencial aromático, cecais un punto máis elevado que o albariño, e unha sensación en boca máis densa e de tacto graso) acompañada dunha importante porcentaxe de albariño e outro máis reducido de treixadura e godello. Os anos nos que o albariño reduce o seu aporte, como foi o 2012 (aínda en depósito) o Xirpin leva a impronta máis acusada do raposo, neste momento con flor de mimosa, néspero e outras froitas de oso e un paso menos vertical, máis amplo

O Xirpin tinto leva o nervo do caiño, a bravura do sousón, o agarimo do brancellao e unha mencía residual allea ás bisbarras atlánticas. O 2012 tamén deixou sen caiño ó tinto (o albariño é da mesma ponla que o caiño) desta maneira o Xirpin 2012, que repousa no depósito, manifesta o paso máis amable da mencía acompañado do carácter do sousón, pero sen perder o atractivo dun trago vicioso e namoroso.

Grazas Antonio, polo patrimonio que gardas e polos viños que nos ofreces.

Na beira do Miño, cando este atravesa a parroquía de Ribeira (Crecente), está o viñedo As Furnias. Neste tramo o pai Miño, despois de deixar poucos km atrás O Ribeiro, e aínda máis lonxe ladeiras que son sacras, comeza o seu treito derradeiro, cara ó mar que acouga os solpores atlánticos.

Os galegos adoitamos mirar este final do Minho como un límite que sinala o noso sur, a historia ten transformado o que foi, e é xeograficamente, o eixo central dun espazo cultural e vitivinicola común, para convertelo nunha fenda que quixera separar este pequeno organismo esquiñado, proa atlántica de viños forxados con castes comúns e microclimas de tantos nomes como terriñas hai pero apelidadas do mesmo xeito.

Cando o Minho atravesa as parroquías do concello de Crecente recibe tamén a mirada das freguesías de Melgaço, asoman as terras que levan o seu nome para identificarse no Portugal dos vinhos e no administrativo.

As Furnias é un viñedo deseñado por Juan Arjones: son 7000 cepas por hectárea nun terreo en pendente norte sur, que desde o leste, onde está o brancello, trae unha curva aperaltada que mira o nacente, e pola banda oeste, alí medra a touriga e o sousón, tumbase para despedir os últimos raios. Polo medio os caiños (longo e da terra) e o espadeiro. Piñeiros cercan o redore, asi a todo o sol ten via libre para se reflexar e multiplicar a súa luz no espello do seu chan, porque o que define o solo é que entre o dominante arxiloso asoma a beleza do cuarzo, desde os pequeniños cristais espolvoreados polo chan ate algunha pedra que non se deixa coller. Viñedo que repousa nun solo dominado por este compoñente mineral, nunha comarca granítica que nas beiras do río está dominada polos restos aluviais de conglomerados, pedras redondiñas que se atopan nos viñedos próximos pero que en As Furnias, así chamado polas simas, furos ou furnas que había no terreo e que tuveron que ser nivelados, non hai. A explicación pode ser que nesta altura do seu curso por O Condado o Miño fai un quebro virando cara o oeste, vindo do norte torce, pola presenza das estribacións da Serra da Peneda, na busca do océano.

As Furnias é un viño tinto de O Condado, sen contraetiqueta Rías Baixas, que leva as castes tradicionais desta bisbarra miñota, baseado en varias viniñas controladas por Juan, unha delas abeirada na casa familiar, e mentres non entre en producción a viña As Furnias, na que ese solo peculiar con esas castes nese microclima á beira do Miño… prometen conxugarse na máxima expresión. Juan manexa esta ecuación de factores co instinto e a sensibilidade dun vigneron apegado á terriña.

2o11

Agarimo e frescura, así deixase querer, como nos gusta beber, con grolos profundos que piden o enchido da copa unha e outra vez, con aromas que non se achegan incisivos senón envolventes, para recordar a primavera das froitas vermellas e negras, do campo brillante e do solo vivo, a primavera que ven agora pero que xa non será como aquelas…  aromas de ledicía e de recordos…

A loureira… un dos seus rostos namora, cando ele aparece non vacilo (nin desfallezco), daquela Dionisio séntese orgulloso de min, pero tamén Apolo. Beleza nas formas e fresco agarimo dun corpiño que non deixo de corresponder unha e outra vez. O viño cumprindo a súa función milenaria de amante, de ser amado, de seren bebido sen descanso, para hidratar, para celebrar, para soñar, para recordar e acordar, para a emoción… se cadra.

E cadrou, fun hidratado, amei e sentinme amado, emocioneime e máis logo soñei. Para celebracións futuras e para compartir xa me teño feito cunha caixiña.

Espiral que xira coma un trisquel, hélice de tres lamas envolvéndome sucesivamente nas tres capas que exhala: a máis sutil e volátil dunha flor esquiva, que se vai e volve con suavidade, a segunda de froitas, máis estable e estensa, lenta pero firme, e a terceira que pon o fondo do esceario cun prado, verde e luminoso, onde nos tumbamos a mirar o ceo, coa flor no cabelo e os beizos mollados con bicos vivos de frescura, finos de volume, impregnados dunha sensación agarimosa que rodea o padal. Refresca, ilumina a boca, convida a beber.

A do 2011 foi a miña terceira e última vendima en A Granxa. Non estuven moi pendente dos acios brancos porque me permitiran seleccionar bagos tintados para unha elaboración tradicional, xa saben maneiras que escapan dos protocolos academicistas, e nos que se adoita caer despois dunha instrucción técnica, cando os máis despertos comezan a desaprender para, desta maneira, ser máis libres, abertos á inspiración, á volta á orixe, ós nosos antergos…

Cando unha adega normal, digamos que con elevada dose comercial, xoga con estos factores: ausencia de viños de loureiro (so hai un en Galicia), producción reducida a mil e pico botellas, que unha parte da vendima fora criomacerada (16 h.) e outra fora de “xeo”, e que fermentara (a 16º) con lévedos seleccionados no propio viñedo, pois a tentación a elevar o prezo convértese en irresistible, matemática. Pero neste caso, A Granxa é un centro de formación, falamos duns espantosos… mellor antes aprovisiónome dun bo feixe delas e logo, se acaso, xa confeso esa ridiculez de €

Recoñezo que en adega sempre gostei máis da delicadeza liviana, herbácea, balsámica e sutilmente frutal do loureiro de prensa direta, que neste viño fundamenta o resultado final nun 60%, que da parte criomacerada que aporta o restante (37%) e aínda hai un 3´7% de albariño xeo. Loureiro 2011. A Granxa, en Areas (Ponteareas) O Condado.

A vocación vitivinícola galega é a do viño de calidade. A historia do viño neste país, descoñecida para a maioría, situaba ó viño de Ribadavia coma o máis reputado, e caro, de toda Europa, era un auténtico signo de poder e de riqueza, o que convertía a Galicia nunha potencia económica. Isto era tan evidente, a súa calidade e a riqueza que proporcionaba, que o concello de Ribadavia vírase na obriga de elaborar o Foro de Ribadavia en 1579, unha especie de código regulador que ven sendo o antecedente máis antigo das actuais denominacións de orixe, para evitar prácticas que reduciran a súa calidade e preservar desta maneira a súa identidade fronte ós imitadores. Daquela so no Ribeiro había máis de vinte e cinco adegas, poucos séculos máis adiante xa estariamos falando de noventa, e de cento cinco lagares, ademais en Gomariz conservase unha adega de hai novecentos anos, seguramente a máis antiga da península. Pero estas non son as únicas referencias, os recentes achados cunha exposición itinerante argallada por Luis Paadín, de lagares rupestres estendidos por todo o país falan dunha vinicultura ancestral.

Outras denominacións máis afamadas e representantes no imaxinario do consumidor dos parámetros de “buenos vinos” polo tanto espello onde debe mirarse un viño, tinto claro, como Rioja ou Ribera del Duero, non eran nada no mundoviño hai ben pouco, a primeira ate hai un século escaso e a segunda ate hai menos de trinta anos.

Ás veces as ideas máis sensatas, coa simpleza do sentido común, incluso as máis racionais e evidentes coma esta da relación de Galicia co viño de calidade, e a pesares das referencias históricas que van saíndo á luz, seguen semellando pasionais ou desbaratadas.

No mundo do viño existen preconceitos establecidos que son superados pero moi lentamente, e moito máis nun país coma o noso con escasa formación para os profesionais encargados de difundir a súa cultura e o seu consumo saudable. Desta maneira, ademais de prolongarse no tempo estes esquemas preconcebidos, esténdense modas ocas que veñen e se van sen deixar pegada polo seu escaso bagaxe histórico ou cultural, e sen repercusión económica, agás para os reducidos grupos que as manexan ou que se lucran delas. A vitivinicultura galega vai ligada ó desenvolvemento económico e a mesma configuración do noso país. Miles de viticultores, centos de adegas, espazos rurais que se manteñen con algunha actividade grazas o viño, ese que aparcamos dos medios de comunicación, da formación e como consecuencia da nosa inxesta diaria.

Gastronomía e vitivinicultura compleméntanse multiplicando a súa repercusión e o seu valor. Deberiamos estar facendo, e bebendo, todo o posible para que aos poucos a gráfica do consumo se transforme nun perfil himaláico. Comecemos a montar os campamentos de altura para a ascensión, para a expansión do viño galego, estamos no mellor estado de forma desde hai séculos, non estraguemos todas as enerxías gastadas e o tempo investido en chegar a este marabilloso momento. Se hai I+D+i en gastronomía, esta estaría orfa sen o que representa o mundo do viño en Galicia.

Os consumidores libéranse máis rapidamente de prexuízos cando os profesionais do viño, os que o elaboran, o cultivan e o propagan, teñen conciencia e orgullo do pequeno tesouro que representan os viños de Galicia, para ademais  poder proxectarse no mundo con seguridade e confianza, valorizándoos como se merecen.

Proxectar viños nobres e auténticos, coa seguridade da súa herdanza histórica, reflexo dos seus mil matices: castes, paisaxes, enclaves, tradicións… e tamén da imaxinación e a creación.

colaboración en BenBo

Os bagos sans e no punto de maduración axeitado transmiten por si mesmos, son quen, sen engadidos externos, de amosar a súa identidade. Levan coma nun relicario as esencias de seu e as peculiaridades do contorno no que vexetan, enraizan, maduran e conviven. Podemos respetar esa expresión primaria, preservar a pintura da paisaxe que levan gravada, ou se cadra ila ocultando con capas que a disimulen ou introduzan novas pinceladas ó cadro, pudendo incluso chegar a tapar por completo esa identidade traballada polos bagos durante un ciclo completo da súa vida e durante todos os anos que as súas raizames levan inseridas nese chan peculiar.
Hai territorios que levan gravado os seus sinais de identidade en toda a vida do contorno, espazos xeográficos que trasladan a súa personalidade en calquer manifestación que naza do seu territorio. Nas rías baixas: a súa brisa oceánica, os brancos e suaves areais e as ladeiras graníticas que caen cara ás súas beiras desde agarimosos outeiros.

Hai prexuizos que se despertan, somos débiles e o suficientemente ignorantes para que aínda estén aletargados nun recuncho da nosa imperfección, esperando ós sinais que os poñan a funcionar, as veces sen ser conscientes da súa influencia sobre os comentarios que facemos. Sinais como algúns dos que leva esta garrafa do Finca Valiñas de Mar de Frades: adega galega pertencente a un grande grupo rioxano, aspectos comerciais evidentes, anadas nas que a pegada da madeira estaba a flor de pel….
Pero antes de ter en conta todo o anterior tomeime uns cantos copos dun Finca Valiñas da anada do 2010, gardado desde o túnel do viño que organizamos en Cambados paralelamente á Festa do Albariño.

Disfrutei dabondo, ate o placer, e máis logo no recordo… Si, porque entre as pequenas insinuacións, que as hai, das notas amadeiradas ou liosas que acostuman a desentoar na altura musical á que pode chegar a albariña, destaca o seu carácter varietal, de bagos excelsos, o do frutal, branco e amarelo, o das herbas máis aromáticas nun campo de flores brancas, o talco… Acompañando este carácter varietal van os pasos que fan do camiño á emoción máis doado: son os rastos do salitre na pel, as algas frescas nun areal, un aire mariño na cara…

Denso, con tacto graso e fino amargor final, polo medio unha acidez equilibrada.

Moncerbal, Bierzo norteño, virado ó leste vindo desde a parte máis aberta do val que é Las Lamas, abríndose cara o chan berciano cun solo frío e a luz do atardecer. Un sendeiro escoltado por retama achéganos ó amendoeiro que vixía as ladeiras enxistadas baixo os pes de vellas mencías.

Bierzo

Hoxe, o Moncerbal daquela anada do 2005, cheira a noite de lúa crecente, cos aromas do val intensificados desde a escuridade do fondo, do negro chan, baixo estrelas fugaces, ó carón dunha fogueira apagada esperto… a túa beira. Camiñando cunha cuncha no peito por unha corredoira de area e pedra mollada por trebón repentino, fugaz coma o paso dun pelegrín, pero coa potencia que esperta e anima a vida.

Antes de ensinar as ladeiras do val de Moncerbal ensina unha face de rosto prioratino, logo, moito tempo despois, vaise deixando un recordo de Alfaro.