o viticologo dos bagos

Un viño de viña, de vila, de orixe, de caste… viño que desde a esencia de seu transcende, si, Máis Alá… so con mirar a sua cariña brillante, inspirando coma un suspiro as notas dos seus airiños, bicando suavemente o seu corpiño ate sentilo ben dentro, chegando, a modiño, un a un, aos praceres que garda …

Fino, (diferente a ese vino fino que outros tradicionalmente adosaronn ao seu nome), sutil finura, vertical, incisivo, chega rectilíneo mesturando especiarias finas e froita ennegrecida e baias ceibes no campo… con finura, cubertas nunha, outra vez, fina envoltura, veo mineral de tal sutilidade que el soiño desfaise en segundos, sen que nos deamos conta, deixando paso ás cores máis vivas da fruita vermella e da flor sobre a herba empedrada.

Saboroso, goloso, fresco…

seda transparente ao vento fresco, asi recorre o padal, e coma o aire perfumado das suas roupaxes fica en nos o seu recordo…

fino frescor iluminando o espazo todo, o pasado e o futuro, o interior e o exterior…

brutal de borracheira, indefensa,

!Quen te collera!

burlandote de min, a fermosa trenza

Oh! quen bebera

P.S. Desde que me chamaron para a cata no Forum Gastronómico de Santiago o primeiro viño que me veu a mente para ela foi o Viña Caneiro, falara do tema hai meses con Ramón Losada … pero agora non hai (¿?). “Normalmente” cando hai so é posibel atopalo detrás do solpor.

Os versos son de Rimbaud e as fotos non sei

O Pago de Bemil é un pequeno viñedo de unha hectárea recoñecido coma ecolóxico polo consello regulador da agricultura ecolóxica, dato moi importante este nos tempos que andamos, tan importante coma que se faga un viño co froito dun so viñedo respectando así a súa esencia, aínda que so de para 4.000 botellas, e non remate mesturado con outros de características ou calidades diferentes incluso inferiores, tamén é significativo elaborar un viño branco en Galiza con vocación de durar no tempo, pero o que remata por dar outra dimensión, un outro máis alá, é o feito de ter o privilexio de estar ó carón ou protexido pola Igrexa románica do século XII de Santa María de Bemil, no concello de Caldas de Reis, porque… sabemos que estas edificacións están situadas en lugares especiais… e que entre o ceo e a terra hai algo máis, e que todo pasa pero tamén fica…

A adega Sucesores de Benito Santos, situada a 500 m. do mar en Vilanova de Arousa, practica e defende o cultivo en harmonía coa natureza e a elaboración por separado dos viños de cada finca, con este Pago de Bemil (05) ademais un viño branco que sae o mercado tres anos despois da súa anada pudendo ser mercado cinco anos despois sen que pase nada ou pase que nos atopemos cun viño branco máis complexo pero mantendo o frescor de seu.

Paseo granítico de transfondo salino,

un cardo mariño nas dunas,

a distancia trae a froita escarchada co seu punto guloso

acompañados das ortigas camiño da casiña.

Equilibrado en boca, seco no seu primeiro saudo pero de conversa fresca e agarimosa, deixando na despedida unha sensación salina, recordos do paseo, que marca a identidade da súa orixe.

Levaba tempo con ganas de comer en Casa Marcelo e cando se decidiu que a seguinte Xantanza blogastronómica sería en Compostela, non tuven dúbidas en que por alí acabariamos emocionando ó padal, e deseguido enchendo o bandullo. O desexo acumulado era moito, e non fiquei mal, quero dicir desconsolado, ou coas espectativan diluidas na copa de viño, ou cunha pinga de non sei que, unha coma que engadir ou un acento que quitar… non, segundo iban pasando os pratos os sentidos recoñecían un algo máis ou un algo máis alá, e sen esperar comenzaron a transmitir as informacións que sen remedio acaban por emocionar, a conxunción de sensacións que fican gravadas na memoria, a sorte de ecuación mental que con diferentes factores sempre da como resultado Pracer.

Os viños que nos acompañaron foron o Tricó 07, ven sendo o mellor viño do Condado que teña probado ultimamente, de feito, eu que estes meses ando na procura dos viños que representen o que para min sería a esencia do Salnés, ou dalgunha das súas terriñas, se fixera o mesmo no Condado tería no Tricó o meu modelo, e na parte coloreada o Alan de Val Escada 06 (garnacha tintureira), viños densos e con forte personalidade os que orixinan as viñas vellas desta variedade en Valdeorras, nesta anada un chisco maduro.

Muito máis e mellor en: Capitulo cero, laconada, La caja de hilos, Pantagruel, Berta

Marcelo chega alá onde a emoción nos espera, o que sempre buscamos, onde queremos rematar.

Situada no último tramo do rio Tedo a Quinta de Nápoles apreciase desde a estrada que seguindo o curso do Douro une Pesso da Regua e Pinhao. De lonxe ou máis de preto o único que destaca no verde amarronado do contorno é a casiña branca da quinta que coroa o que en apariencia é un pequeno outeiro rodeado de socalcos.

Mas no seu interior escondense tres andares onde vibran depósitos e durmen toneis, casqueiros, fudres, barricas e outros contenedores amadeirados de diferentes tamaños e procedencias.

Vindo desde o sul e mirando cara á antiga Gallaecia o Tedo diluese no Douro. O fondo, na outra beira do rio, o caminho de ferro vai cara Pinhao.

O Baixo e o Cima Corgo pasan os dias máis húmidos do ano. 

O Douro pletórico descende derrapando nas viradas e brincando cando tropeza.

A néboa cubre as vinhas altas, nas baixas os laranxeiros, con pintiñas da cor de seu, son coma pequenas guirnaldas brillando entre eses brancos e grises das nubens, que por momentos o cubren todo, por enriba, por abaixo e polo medio, entre o verde fresco da herba e o máis apagado das oliveiras, entre os marrons dos rios e da terra xistosa.

O Tedo baixa en slalom deixando unha sucesión de abancalados esporons caendo alternativamente mirando ao leste un e ao oeste o seguinte, perdendose envoltos en nubes un tralo outro, pouco a pouco, no fondo.

Dirk Niepoort produce viños e historias coma este festival: O  Festival Cotes du Rhone, amenizado por quince domaines (Alain Graillot, Chezé, Combier, Gerin, Courbis,…), un chateau (Revelette), os cinco Douro boys (Crasto, Vallado, Vale Meao, Vale Dona Maria e Nieeport) e o único Fritz Haag, ah¡¡ e polo medio o Raúl Perez.

Foron poucas as fotos, nengunha as notas escritas, moitos os viños probados é máis as palabras partilladas coas caras coñecidas e coas descubertas, e as que ficaron.

No recordo unha syrah máis fresca, co carácter de seu, non condicionada nen amaneirada pola madeira ou por maduracions de máis ou por insolacions semidesérticas… con froita máis fresca, con viveza, carácter, rústicidade nalgún, finura noutros. 

Nos brancos os recordos foron pasaxeiros, cecais por non atopar neles todo o anterior, ou non fun quen de centrarme como deberia neles. 

Que diferentes estes rouge do Rhone da xa lexión de syrah peninsulares¡¡, ¿quen non fixo ultimamente unha cata con varios deles? Os que traballan con castes propias, de seu, ainda que modernicen, renoven ou innoven o seu cultivo ou a sua elaboración sempre terán a referencia da tradición, do pasado, das antigas experiencias, do lento paso das xeneracions. Os que importan variedades impostas pola moda aproveitanse basicamente do clima (madurez), o archifamoso sol ibérico, e dos adornos que a adega facilita (madeira, técnicas de elaboración) e non da simbiose co seu contorno, hipertrofiando ou caricaturizando unha variedade sen identidade, porque non poden ou non queren, polo rápido consumo que impoñen as modas.

Outros recordos: Quinta das Bageiras branco do 94, Robustus de Niepoort, Fritz Haag tudo, Soalheiro Primeiras Vinhas, increibel, 07 ou 08, dame igual, ¿para cando algo semellante na outra beira do Minho (Condado)?. Por fin no meu copo o Vinha da Ponte e máis logo o Maria Teresa da Quinta do Crasto, pero…  tomo distancia co Douro máis concentrado. De Raúl: El Pecado muito bom e La Claudina, la claudina… necesitaría 24 horas con ela, coñecernos a fondo, partillar, facelo muitas veces para chegaren ó seu fondo, alma e corpo. Incluso me perdin por duas veces na explicación da sua elaboración, pura creación ou “simples” instinto, ou puro instinto e “simples” creación.

Obrigado Sergio Pereira pelo convite.

a primeira foto é de pingas no copo

Se os adegueiros da ribeira do Avia xunguiron as súas diferentes individualidades para resaltar a identidade e historia das suas terriñas, os do Arnoia poderían ir matinando en algo semellante porque tamén lles sobra personalidade e calidade.

Xose Merens, propietario da adega Lagar do Merens, atopase no medio deste microcosmos arnoian entre o perdido e sorprendente Emilio Rojo e o próximo e profundo Luis Anxo Rodriguez, reflectindo con elegancia anada apos anada as características do seu viñedo que se atopa dividido coma un puzzle nun cento de parceliñas que suman unhas tres hectáreas entre ladeiras, pendentes, socalcos e vales coas castes tradicionais do Ribeiro. Así foi e é cos seus brancos Lagar do Merens (con e sen barrica) e así será, visto ou degustado o 30 copelos, tamén co seu novo e único viño tinto, elaborado con caíño longo, caíño redondo, sousón, brancellao e ferrón.

O significado do seu nome hai que buscalo dentro da gran cantidade de denominacións que para as unidades de medida existen na provincia de Ourense, así 30 copelos ven sendo un ferrado ou unha cavadura, ou sexa aproximadamente cincocentos metros cadrados.  

Pasa coa fina rugosidade que eriza o tacto dunha pel sedosa, saborosamente fresco e suave, ou un manual da sutil elegancia.

Aparece cunha sensación fresca iluminada polo sol do inverno, denlle tempo para que esta luz esperte a froita negra e as baias silvestres, polo sendeiro a tenue flor e o vexetal comedido brincando sobre a flor de azafrán.

Se me poño eiqui a falar do Ribeiro todos imaxinan deseguido unha copa relucente de pálidos reflexos, esquecidos outros tempos máis escuros, cecais algún avanzado terá na recámara a posíbel opción da dourada tonalidade dun tostado, xa en boca de todos, ou máis ben na imaxinación polo seu escaso número, como alternativa aos brancos nas elucubracións que faga polas seguintes liñas. Mais non acertarían en ningún dos casos, porque o que de verdade me namora do Ribeiro é cando pousa na copa o seu mirar tintado intenso e brillante, cando envolve o padal deixando a cálida sedosidade das súas caricias e a sutil sensación dunha eira fresca pintada coas fragancias dos seus froitos, flores e especias.

Certo é que cos brancos do Ribeiro somos quen de chegaren máis alá en numerosas ocasións, no meu caso soe acontecer cando comezo a viaxe cun “Encostas de Xisto” de Gomariz ou cos arnoianos “Viña de Martín” e “Lagar do Merens”, cos que me asolaría unha dúbida sen solución se tivera que elixir entre eles e os seus parentes tintos. No resto das adegas nas que esa elección houbera lugar optaría polos vermellos.

Os tintos do Ribeiro están chamados a recuperar o seu antigo esplendor, aquel que os colocaba nas mellores mesas de Europa. Pero xa o 7 de setembro de 1887, antes das sucesivas pragas que unha tras outra foran asolando as súas viñas (filoxera, oidiun e mildiu) e moito antes de comezar a época das variedades “desmellorantes” e aínda antes da intensa sangría da emigración o semanario “El Avia” de Ribadavía preguntábase porque “prevalecían os viños franceses nos mellores paladares do continente e os ribeiros so se consumían nas catro provincias galegas, cando nos séculos XVI e XVII o néctar do Ribeiro figuraba en todos os banquetes” que nese momento xa ocupaban outros. A contestación que se daba era que os viticultores franceses se aplicaran nos modernos procesos de elaboración empregando so as súas castes finas.

¿E cales eran estas finas castes no Ribeiro?, pois se nos fiamos das crónicas as tintas das que se obtiñan os mellores viños, ordenadas según calidade destos, eran o caíño sousón, o caíño, a tinta femia, o ferrol e o brancellao. Esas mesmas que hoxe en día falan nos mellores viños da zona, viños que seguindo esa tradición non escoitan no seu interior á mencia.

Os tintos do Ribeiro teñen a posibilidade de converterse na próxima revelación do mundoviño, este que anda agora coa lupa pola Ribeira Sacra pero que deseguro terá a súa seguinte parada nas terriñas do Avia, do Miño e do Arnoia.

Largado o lastre do verdor coas súas punzantes acideces e os perfumes menos limpos renovarán os ecos de outrora, xa posúen a elegancia dos Dao e a sutilidade borgoñona, algún deambula polo Douro máis atlántico, coa finura das castes tradicionais e aplicando o sentido común nas elaboracións alcanzarán o que esperamos dun viño: que refresque, que se beba con sede, que sexa acompañado nas comidas e sobre todo que nos satisfaga e, iso esperamos, emocione.

A Nosa Terra 1389

O que desexan os músculos do noso corpo é ficar aletargados baixo o cálido e leve tacto da pluma cunha compaña agarimosa ou a esa distancia do lume que nos permite escoitar o seu bulir, reflexarnos na súa luz e sentir a aperta calórica xusta para, cunha copa na man, trasladarnos ao ritmo da música que desde o fondo nos vai levando mesturada co gusto desta copa das altas terriñas que agora, alá enriba, concentra as súas enerxías nas raizames, sinalando cos brazos a súa posición no espazo entre as sucesivas ondanadas brancas. Copa que nos acerca aos aromas da primavera nova que virá e da terra que esperta por enriba do aínda verde manto perfumado, o mesmo tempo que, entre grolos, vivimos coa imaxinación a vida que pasa no interior desa lectura que durme o noso carón, desde aquela primeira vez, ou coa sucesión de imáxenes que aceleran e apaciguan o corazón coa cadencia da vida dos outros, que é tamén a nosa.

Trevinca

Se a melancolía que veu co outono marchou con el, o inverno trae o tempo de pensar no pasado para proxectarse no futuro que empeza, pero centrémonos no viño, despois da compaña, ou denantes… que o tempo pase pola copa ensinandonos como a fruita branca limpa e brillante, coa fina flor a xogo con ela, van deixando paso á aromática das herbas frescas e despois delas aos recordos dun bosque entre brumas de aire mineral. A boca non ensina pide tempo, seguramente o 2006 de As Sortes mostraría nestos momentos o que no 2008 é ainda un soño.

Podemos descoñecer os viños do Pais, as suas castes, terriñas e elaboradores, ou os de máis alá, estos menos, por suposto, máis o esquecemento no que se atopa a gasosa de eiqui mesmo clama ao ceo e ao máis alá, unha bebida, esta si, ligada a nosa infancia e aos seus recordos, o viño en poucos individuos chega tan atrás na súa vida. En fin os blogastrónomos cumprimos cos nosos deberes e tratamos con fundamentos ao acompañante de tantas comidas, de tardiñas sedentas tras un dia de suores, de viños indixestos… en fin desde eiqui propoñemos nos futuros (jua! ja! je!) cursos de sumilleres de Galicia e nos estudos correspondentes de FP (¿?) un módulo adicado ao universo da Gasosa.

cata de gasosas

O Val e os ríos de Monterrei débenlle ao Douro, por iso os seus tintos desvíanse da mirada abrillantada do Miño tornando os seus reflexos máis serios e a súa mirada interior menos expresiva pero máis profunda. Para compensar o seu gusto cargase das esencias e da densidade que definen as temperaturas alongadas e esa intensa e complexa vida que a un tempo fluctua entre unha personalidade continental de influencias mediterránes e a vocación atlántica do seu querer.

Xosé Lois Mateo, viticólogo con visión de futuro e  respecto á terriña e as súas castas, desde sempre recuperando variedades esquecidas e abandonadas, elabora coa colababoración de Raúl Pérez na súa adega Quinta da Muradella en Verín algúns dos mellores viños do País. Como o Gorvia, eiquì 05. Elegante sensualidade para a un paso de peso, potencia temperada polo frescor e a finura. Antes levounos entre un frescor balsámico polos recordos da terriña co seu sotobosque, a froita vermella e as especias co suave fondo da cremosidade da madeira.

foto de anosaterra.com

de vinography.com

Sergio Pereira. Sumiller. Escançao. Coñecín a Sergio na Cata de Vinhos Transfronteirizos celebrada a principios de ano no restaurante do Chef Rivera, daquela traballaba no restaurante Degusto da Vinhoteca Viños & Coisas de Matosinhos, eiqui referido por Manuel Gago, agora que volvemos a coincidir este restaurante e a viñoteca teñen pechado, mágoa porque eran unha referencia na zona do Porto. Hai uns meses que ten emprendido unha nova andaina no restaurante Bulhe situado privilexiadamente na Foz do Douro, cun deseño arquitectónico que lle valeu un premio internacional, ademais no pouco tempo que Sergio oficia nel xa ten conseguido o premio á mellor carta de viños de Portugal que se concede bianualmente. Tamén dirixe aos sumilleres das impresionantes catas que Dirk Van Niepoort celebra na súa Quinta de Nápoles.

Desta vez compartimos mesa no Pepe Vieira Camiño da Serpe o domingo da pasada ponte. Grandes pratos e excelentes viños para acompañalos: Leirana a Esclusa 08, albariño que a cegas situaba nalgunha das ribeiras vitícolas dos ríos xermanos, o Lusco 08 coma sempre mantendo alto o estandarte do Condado tantas veces arrastrado por outros e o Pedralonga, tamén do cero oito, que foi motivo de controversia nunha mesa dividida en dous bandos, dunha banda, non direi os seus nomes, os que non deixaban de reafirmarse no convencemento da imposibilidade de que fora certamente un albariño do cero oito ademais dalgúns outros engadidos sobre a súa falta de tipicidade, e da outra banda o Sergio e máis eu a quen nos pareceu un viño que entre unha certa evolución, cecais prematura, e as súas características diferenciadas, que non vou citar porque non tomei notas nin tirei fotos, convérteno nun becho raro para os acostumados á uniformidade varietal.

Coñecedor da devoción que proceso polos viños do noso sur Sergio trouxo algún máis: o Dáo Quinta do Penedo 07, o vinho regional duriense Conceito bastardo 07 e o vintage do 2007 da Kopke. Ficou sen descortizar o Po de Poeira Douro branco de alvarinho.

Conceito Bastardo 07. Conceito Vinhos elabora das viñas que moran espazos nomeados Quinta da Veiga, Quinta do Cabido e Chao – do – Pereiro no Vale da Teja, zona “fresca” do quente Douro Superior, os viños que teñen detrás á enóloga Rita Marqués e o deseño nas etiquetas do artista Joao Noutel

Denantes das tourigas o Douro vinhateiro era maioritariamente do Brancellao-Alvarelhao e do Bastardo–Merenzao e iso ate mediados do século pasado. Imaxinemos como puideron ter chegado alí estas castes da Gallaecia vitícola, serían aqueles viticultores galegos que coma canteiros moldearon as pendentes dese val?, pero todavia denantes de que chegaran as tourigas, buscando máis concentración e cor, xa coñecemos que cores pintan o brancellao ou o bastardo, levaron a intensidade cromática do Sousao – Sousón desde a regiao dos vinhos verdes.

Conceito recupera esta caste tradicional duriense e elabora o 2007 a primeira anada do Bastardo que foi vendimado prematuramente a finais de xullo principios de agosto, vinificado con raspón e pisado a pé en lagar, máis logo permaneceu dez meses en barricas de acacia e de carballo francés de segundo uso.

O resultado rosa escura, exultante de baias silvestres, especiarias, líquido de gelaia e do  fresco verdor da herba. Na boca a mesma historia, entre o frescor e o corpo afiado, resaltada por un final amargoso.

Sushi, comida exótica … cos que Sergio nos aconsellaria este conceito, ou viceversa.

Dúas estrelas michelín máis caeron nos restaurantes do Pais, unha en Malpica (“As Garzas”) e outra en Cambre (“A Estación”). Así son nove ou dez os restaurantes condecorados cunha estrela destas.

Sabemos da calidade dos nosos cociñeiros, é normal, temos bo produto e segundo demostran os resultados a formación axeitada para eles, tamén é certo que coma complemento esta xente non para de fornecer e ampliar a súa formación con estadías nos mellores restaurantes do mundo.

Pero algo non funciona, somos conscientes do elevado tanto por cento que supón o viño na factura que pagamos en calquera restaurante, laureado ou non, taberna, tasca, viñoteca ou bodegón, temos unha idea do que significa para estes locais na súa conta de beneficios e para a súa supervivencia. Por iso algo non funciona, a gran maioría están coxos, incluso algún estrelado, hai un claro desequilibrio entre a cociña e a sala porque o viño é claramente menosprezado, por caer na monotonía que supón reducir o universo vitivinícola a catro denominacións impostas, e sobre todo pola simples ausencia de información sobre o que vamos a degustar, e a pagar, algo que non ocorre en ningún outro sector. Pero, a quen lle importa como lle serven o viño, que viño e moito menos a que cheira ou de que vai ese viño. Iso si os cociñeiros han de saber ate o ADN do producto co que traballan.

Que máis dan as setecentas adegas cos miles de viticultores das cinco denominacións de orixe e das tres indicacións de viños da terra, ou a importancia do sector hostaleiro e turístico, que por certo son os principais prescriptores de viños como moi ben saben os adegueiros. A formación dos sumilleres non existe, pode esperar. Onde a cousa pinta doutra maneira os elaboradores de viños contan coa complicidade dos seus sumilleres para estender o consumo dos seus viños: Ribera del Duero, Toro ou Rueda cos de Castilla León, as nove denominacións catalanas coa súa lexión de novos e formadísimos propagadores da cultura do viño, etc. Non sei se ven a conto pero antesdeonte entereime que a Gota de Leche, edificio que protagonizou durante o último ano un famoso culebrón en Vigo pode converterse nun centro de formación para o sector do metal, iso despois de terse esquecido o proxecto, desexado por unha parte importante da cidadanía, de ubicar nel o albergue para os máis necesitados, e esperemos que desbotado definitivamente o de ocupalo cun cuartel para a policía municipal. Daquela viuse metida na mesma poxa a abandonada propiedade municipal que leva o nome de Escola de Hostalería, que si, era unha escola de hostalería moderna e ben montadiña pero que os nosos políticos nunca volveron a plantexarse a súa recuperación, unha inversión estragada que vistas as cousas cecais remate coma centro de formación para a automoción, por exemplo.

Daquela se alguén se topa cun sumiller que de grazas ao ceo e se deixe guiar, e so pense no goce de beber a mellor copa de viño para ese momento especial.

A Nosa Terra 1383

No mencer. Na outra banda do Pais. Baixo o macizo trevinco. Alí onde as curvas de nivel marcan 1220 metros no lugar de Vilanova do concello de A Veiga atopase O Trisquel. Este aloxamento rural foi creado por Cholo hai quince anos, daquela deixara o traballo de toda a vida en Vigo e a súa densa actividade coma director da Escola Galega de Alta Montaña da FGM para rehabilitar, dandolle sobre todo calor, esta vella casa converténdoa nunha acolledora estancia enchida de libros nos que podemos atopar desde botánica, arte, historia literatura, con especial relevancia á de montaña, filosofía, etc., pero o máis natural no Trisquel é caer reiteradamente na amena, erudita e agarimosa conversa con Cholo e Marcos, desde Rudolf Steiner e a biodinámica ate calquer outro tema que o interlocutor poña en escea.

As estancias foron ampliadas hai uns anos cun pequerrecho refuxio de montaña e máis recentemente con dous apartamentos situados na outra beira do carreiro. Sendeiro que pasando por diante da casiña nos leva nun par de horas ate os 1900 m. do monte Maluro e noutras tantas máis aos cumios trevincos, estes por enriba dos 2000 m.

Miramos de esguello o Pais desde estas alturas que esperan a longa e fria caricia da neve que nalgunha das suas vertentes escondidas do sur nos permitirá elucubrar na vertical fraxilidade do xeo.

A cociña de Cholo experimenta con respeto e creatividade nos productos que posue a natureza destes contornos. Levamos un Lagar do Cigur do 2008 para compartir con ela.

Cando hai catro anos coñecín a Juan Luis Prada, foi o único alumno que asistiu todos os días ao curso de cata que daquela daba con máis pena que gloria en A Rua, onde elabora os Lagar do Cigur na sua Adega Melillas, quedoume claro que buscaba extraer o máximo potencial das suas viñas para elaborar mellores viños. Non tardou moito en demostrar do que era capaz e así o ano seguinte situara ao seu Lagar do Cigur barrica coma o mellor tinto da Feira do Viño de Valdeorras. Na edición deste ano da mesma feira foi o seu viño máis novo (2008) o que recibiu ese galardón, pero tamén o seu viño branco ven de ser recoñecido coma un dos distinguidos pola Asociación de Sumilleres Gallaecia na categoría de brancos de Valdeorras. 

Os tintos de Valdeorras, desde o seu papel secundario baixo a sombra da branca luz estelar dos godellos (uló a dona branca?) van colléndolle o xeito ás pasarelas organolépticas do gusto, do olfacto e da vista e aos máis profundos vieiros da emoción, así o seu paso resulta anada após anada máis brillante e atractivo, e o que é máis importante pracenteiro.

No máis novo dos Lagar do Cigur ese paso é ademais lixeiro pero agarimoso e fresco, ensinando o seu profundo caracter frutal acompañado de especias finas e un aire balsámico que deixa o recordo do mineral.

Segundo contan algúns autores os monxes cistercienses do mosteiro de Montederramo en Ourense almacenaban en Vilachá o viño que conseguían dos viñedos da zona coñecida coma Val do Frade. Esta aldea do concello de Pobra de Brollón en Lugo conta cun singular grupo de construccións realizadas en pedra granítica e lasas adicadas á producción e almacenamento de viño que son das máis antigas da península. Alí no mes de maio celebrase unha animada, coma se pode apreciar no video, feira do viño de Vilacha. Para non faltar o ano que ven.

A SAT Os Emitaños elabora en Vilachá de Salvadur, na ribeira do Sil, alonxada de Quiroga e do Bibei pero pertencente a subzona de Quiroga – Bibei da Ribeira Sacra, o Val do Frade, este 2008 ten conseguido a medalla de ouro na última edición da Cata dos viños da Ribeira Sacra.

O seu gusto… ou cando nin un grolo nin dous son suficientes porque o suave frescor que acariña o padal deixa en nos o pracer e as ganas de repetilos sen acumular o cansazo doutros viños, do mesmo xeito que a súa imaxe abrillantada polo atlántico é tan diferente á concentración apagada deses mesmos viños. Atrae a nosa vista e nos perde a claridade que ulimos: a limpa luz das fruitas vermellas e negras, a flor que se resiste a ser tapada por este fino manancial, polo xardín sobrecollido de fruita, pola andaina entre os pequenos matos, pola breve sensación das especias… O seu paso é un paseo dos que non cansan, adornado cos recordos que algún dia vivimos nas tardes luminosas do estío.

Para non esquecer foi a súa conversa coa paella mariña de calamares, ameixas e gambas que dona Laura nos preparou.

A impresionante progresión que desde hai uns anos levan experimentando os viños tintados da Ribeira Sacra non debería significar deixar atrás aos seús brancos porque, deseguro, poderían convertirse no futuro noutro potencial destas ribeiras sacras como xa anuncian a maioria dos poucos que se elaboran.

Lapola, o 2006 tomado supera en todos os aspectos ao 05, é un dos viños brancos que elabora a adega Dominio do Bibei no concello de Manzaneda das Terras de Trives. Nesta bisbarra da subzona de Quiroga – Bibei hai pouquiñas adegas e que eu saiba ningunha, agás este dominio, elabora viños brancos. O Dominio do Bibei elabora este seu branco con cepas de godello, nun 60%, e de treixadura, torrontés e dona branca, no 40% restante, de viñas entre 15 e 50 años sobre solos de esquistos e de xisto situadas a unha altura entre os 400 e os 700 metros. O mosto destas castes fermentou en barricas de 600 litros de carballo francés de primeiro, segundo e terceiro uso. Rematada a fermentación o viño criou coas suas lías en barricas de carballo francés de 600 litros e un 15% en depósitos de cemento en forma de ovo de 750 litros durante 15 meses. Antes de ser comercializado permaneceu en botella outros 15 meses.

Collidos da man, xuntiños, van os aromas durante todo o seu percorrido polas sucesivas incursiones olfactivas que, deste xeito, semellan un cadro no que os tonos cremosos e especiados da madeira enmarcan, envolvendo sen ocultalos, o pálido amarelo das froitas e o branco fondo floral da sua paisaxe aromática. No gusto o cuadro deixa a sensación dun paso saboroso de tacto graxo infiltrado por unha fina capa ácida. Foi acompañado na mesa, como nos gusta que un prato o faga, por un Bacallao á Gómez de Sá.

Castrelo de Miño non é a zona do Ribeiro que acumule máis piropos adicados aos seus viños e ao seu viñedo, xa que entre outros motivos alí fora onde máis se estendera nesta denominación o Jerez ou palomino, e xa sabemos todos que viños brancos orixina esta variedade nestas terriñas, así a todo, coma en todas as cousas da vida, esta tamén ten as suas excepcións e unha delas é este viño branco de treixadura elaborado por Adegas Francisco Fernández, viño que nestes últimos anos foi acumulando diferentes galardóns coma algún acio na Cata Oficial dos viños de Galicia, distincións da asociación de sumilleres Gallaecia e premios na Feira do Viño do Ribeiro.

As veces, so as veces, un monovarietal de treixadura resulta máis complexo e agradecido que os tradicionais, e que así sigan sendo, plurivarietais do Ribeiro, como aconteceu con este Terra do Minei do 2008 probado na mesa que a denominación de orixe tiña cunha ducia de mostras de diferentas adegas nunhas xornadas de sumilleria en Valladolid. Máis logo degustado en casa.

Semella unha leira branca, luminosa, relucente polo sol, na que as flores e as froitas brancas reflicten, coma nunha procesión aromática inmaculada, a pura expresión da treixadura.

Suave, sedoso pero fresco e con carácter, equilibrado polo final lixeiramente amargoso que lle aporta a longura necesaria para que o seu gusto resulte en pracer de nos.

Frescura, suavidade, elegancia, son as características asociadas aos vinhos do Dao que neste Saes, expresión da fruita vermella, das especiarias finas e das herbas atlánticas, me fan recordar a certos ribeiros, ou as mesmas sensacions que sinto cando os bebo, o que me leva a pensar, e desexar, o camiño que puderan tomar ou o que seguirán os seus tintos no futuro. Claro que este Saes ven sendo o vinho máis novo de Alvaro Castro, sen a lonxevidade e a profunda intensidade aveludada dos Pape, Carrusel ou Quinta da Pellada.

Alvaro Castro é un viticologo que vai máis alá, non hai dúbida, da igual con que vinho, algo tocache na pel para erizala, algunha imaxen ou un pensamento, un aroma ou a luz da sua cor, e sobre todos eles o recordo que deixa en nos. Os aburridos sentidos son despertados tras dias de letargo, adormilados pola sucesión de xornadas outonais entre viños que non son que de arrancar do lapiceiro catro verbas seguidas cun mínimo de emoción, por non caer nos manidos adxectivos, na sucesión soponífera de descriptores que me levan a encher os copos deambulando entre pintas, rones e demais augas de vida.

Hoxe non ven a conto ou simplesmente non me apetece falar do seu vinhedo, de non sei que idade e non ma acorda que solos, a orientación deseguro que é a ideal e a vendima manual… o bosque atlántico que alí deixa espazos para as cepas co fondo aserrado da Estrela supoño que algo terá que dicir ao respecto.

Alvaro Castro é o instinto, a simbiose ou a metamorfose home -vinha e despois o artesán que da forma a uns bagos que piden ser transformados assim. Obrigado por este e polos outros seus vinhos.

Impedir que as nosas castes máis nobres estendan a súa presenza a outras zonas que buscan suplementar con elas as carencias das súas variedades, sen os atributos das nosas, ou a súa ausencia, ou simplesmente aproveitarse da sua sona, non significa nin implica a excelencia dos viños con elas elaborados eiqui, como é natural, así podemos atopar moitos viños que expresan con máis ou menos acertos as características destas castes pero que as veces sérvennos para imaxinar eses posíbeis viños de alén das nosas denominacións.

O godello é a variedade considerada como principal para unha maioría das adegas de Monterrei que deste xeito elaboran viños monovarietais con ela, outras adegas prefiren buscar máis complexidade e seguir a tradición mesturándoa co resto das castes da zona: dona branca, verdello louro (treixadura), incluso coa monstruosa.

Este godello elaborado pola adega Pazo das Tapias en Pazos (Verín) representa fielmente todo o dito, por 5€

Limpo e brillante, por suposto, con aromas frutais e florais amarelos, piña e mimosa, co tempo atenuase este primeiro impacto máis entusiasta para deixar paso a algo menos brioso como a froita branca acompañada do fiuncho e das herbas secas. Acercase guloso, pasa redondo e despídese co amargor característico desta variedade.

Agora que o Mundoviño anda con salacoff na testa, calza panama jacks e viste de explorador rastrexando por denominacións esquecidas, tamén as máis famosas e recoñecidas sofren esta febre de paleoenólogos, por bisbarras escondidas, por vales perdidos no tempo, por viñas ailladas… buscando castes autóctonas que so coñecían, ate o momento de seren descubertas, eses espazos ou territorios limítrofes semellantes.

Agora que a vangarda do Mundoviño: periodistas, críticos, sommeliers, internautas varios, pescudan nos andeis das viñotecas o máis descoñecido do vello mundo vitivinícola: denominacións portuguesas de toda a vida, zonas españolas rexurdidas, apelacións francesas de acusada personalidade pero ensombrecidas polas grandes catedrais dos seus viños, a inmensidade da vitis e do vini da Italia toda, a Galiza das castes e dos microclimas inimitábeis, e nas adegas, cando antes so se interesaban polo seu viño estandarte, agora preguntan polo viño desa caste que nunca elaboraron en solitario porque ou non había a cantidade suficiente ou porque representaba un papel secundario so reservado para formar parte dun minoritario tanto por cento na ensamblaxe do seu viño principal, ese tanto por cento que lle aportaba o selo persoal á adega e a diferenciaba das veciñas, ou simplemente porque non era comercial sacar unha marca dunha variedade que non se coñecía e na maioría das ocasións tiña mala fama.

Agora en calquera das nosas denominacións de orixe que renden preitesia ao néctar de Baco e Dionisio podemos atopar cando menos unha adega que nos permitirá disfrutar dun viño dalgunha destas castes, que sempre tivemos, que foron a menos, que xa nos gustaría non ter arrincado de moitos dos nosos lares porque nestes momentos son un valor, castes coas que practicamente nunca se elaboraba un viño monovarietal. Así, agora é posíbel cheirar, paladear e admirar as cores brillantes de caíños, mouratóns, merenzaos – bastardos, loureiras brancas e tintas, donas brancas, brancellaos ou da foránea garnacha tintureira.

Houbo un tempo no que se dispuxeramos dunha variña máxica capaz de facer desaparecer algunhas das nosas castes tradicionais, tan nosas, tan acaídas a estas terriñas, ós seus climas, á brisa mariña, ás ladeiras e costeiras dos seus vales dos mil rios, ben viticolamente falando algún menos, tan acaídas a nos mesmos, non dubidariamos, agás os irreductíbeis de sempre, en tela empregado no nome da sacrosanta razón comercial. Razón que ó final sairíanos do revés. E pasado mañá que faremos cando as modas den outro caneo, seguiremos fielmente esas novas tendencias.

Os grandes viños do mundo, as zonas seguras de si mesmo, do viño de seu, froito dunhas castes si, pero en igual rango froito dun sitio concreto cun microclima xunguido a uns solos cunhas determinadas condicións e unha tradición, no noso caso perdida, que os fan especiais. As variedades por si mesmo non definen o resultado da ecuación dun viño auténtico, irreproducibel.

Os que abriron o camiño, frotaron a lámpada máxica, destaparon o xerro das esencias das nosas castes, foron viticultores solitarios, monxes de viñas, pastores de cepas, a miúdo coa incomprensión dos veciños e as pedras no camiño, cando non a intolerancia dos organismos reguladores, sen recibir ningún tipo de axuda nin sequera apoio ou alento por parte del aparatage público ou semipúblico. 

É agora cando o senador galego, Xosé Manuel Perez Bouza, ven de propoñer regular a exclusión das variedades de uva máis emblemáticas das nosas d.o. coa finalidade de evitar a súa utilización para contraetiquetar viños doutras zonas do estado e da Unión Europea. Desde algúns consellos reguladores aplauden a iniciativa afirmando que do contrario rematarían por aproveitarse do traballo desenvolvido de recuperación e de estudio das nosas castes. Por suposto, pero quen senón nos mesmos debemos facer este labor de investigación, e ademais que unha variedade sexa asociada cunha d.o., coa seguinte confusión para os consumidores, de quen é culpa?. Muitas dúbidas orixina esta proposta.

A Nosa Terra nº 1380

Recomendar unha guia de viños nestos tempos é bastante arriscado, so podo dicir que esta é a única que merco.

Rui Falcao explica no seu blog o desafío que supón escrever unha guia de viños coma el o fai.

Perfume de outrora, das tardiñas cos avós na casiña da terriña. Cando no outono cheirabamos as próximas neves que acenden o lume do fogar. A terra que esconde o cheiro da trufa con follas caidas e  flores murchas.                                                                                                                              Na especiada cociña bocadillo de chocolate e confituras na torrada. Con café.

Fina garra alongada cos recordos do outono de outrora.

11.5º, sen especificar castes.

C. R. & F. (Carvalho, Ribeiro & Ferreira Lda). É desde o ano 1895  que esta compañia  produce e comercializa viños e auguardentes. Posuen viñas no Dao: Quinta do Serrado; en Torres Vedras (Estremadura): Quinta da Folgorosa e Colares.

No Vale do rio Torto, lugar de Sarzedinho, Ervedosa do Douro (Cima Corgo), está a Quinta do Vale de Dona Maria de Cristiano Van Zeller, un Douro Boy, polo tanto na onda ”modernizadora” desta regiao, aqueles que hai algo máis dun decenio plantaronse no medio da inercia vitivinícola do vale cun proxecto de renovado pulo, renovación na búsqueda da excelencia do potencial dos viños tranquilos e unha moi atinada parafernalia marquetiniana para abrirse ó mundo. Pero Cristiano como a maioria dos D.B. ten unhas raigames profundas na historia vitivinícola do Douro, entre elas  dirixiu durante bastantes anos a mítica Quinta do Noval. A cuestión é que despois dunha longa traxectoria elaboradora ten rematado con esta a sua Quinta, na que conta co belo traballo de Sandra Tavarés (Pintas e Quinta da Chocapalha).

Son 10 h. de cepas con máis de 50 anos viradas cara o sul/suleste, cepas das castes tradicionais do douro como as tintas (amarela, barroca e roriz), as tourigas (nacional e francesa), o sousao, o rufete, etc. Nos seus comezos tivo o apoio de Dirk Niepoort e Jorge Roquette (Quinta do Crasto). Na Quinta, propiedade desde hai séculos da familia da sua dona Joana, houbo un traballo de recuperación de cepas e de edificios, reconstruironse os antigos lagares e un vello dormitorio foi transformado en casa de convidados, onde fumos obsequiados cun típico xantar duriense.

Despois de moito insistir foi posibel, por fin, hai un par de anos un grupiño da agasu visitamos entre outros casais elaboradores esta Quinta e ós seus moradores, e foi un pracer comprobar a cara de satisfacción dos meus compañeiros de viaxe ó descubriren tal paraiso, pares mentira, máis é, a escasas duas horas da nosa casa temos este patrimonio da humanidade, e non o coñecemos, ademais cunha orixe relacionada co noso pais: primeiro pola real decisión dun reiciño de alén nos de rachar a histórica relación comercial entre Ribadavia (O Ribeiro) e a Grande Bretaña, estes atoparón no Val do Douro e en Gaia as condicions ideais para seguir disfrutando do viño, e segundo pola inxente laboura dos viticultores galegos moldeando e facendo posibel que ese abrupto val fora quen de ser cultivado con vides. En fin… temos acceso e descubrimos deseguido información sobre zonas ben lonxanas, os seus viños atopanse doadamente nas nosas viñotecas, nomes como Jumilla, Somontano, Cariñena ou Méntrida, e descoñecemos todo sobre o máis próximo. 

Portos, Vintage e LBV, e Douros, Curriculum Vitae e Quinta Vale Dona Maria, foron degustados con pracer na sua orixe.

Tiña gardada desde aquela visita unha garrafa do Quinta Vale Dona Maria 2004, e dous anos son suficientes para ter un viño no vil trasteiro, e as ganas de voltar aquelas terriñas, e o desexo de paladear tintas e tourigas e por suposto sousaos, e…  alá fumos

O xisto que a esteva tenta ocultar de cando en vez, os aromáticos matos que a deixar tenden no ambiente o seu perfum, deixen tempo para que algo (notas) floral surda (soe) e para que no remate a sensación balsámica nos traslade por enriba da paisaxe de frutais madurecidos, oliveiras, frescos amendoeiros e laranxos sen flor que surden do leito mineral descuartizado. Pola boca, cando o padal ansioso espera as súas sensacións, pasa decindo que podia ter esperado no vil trasteiro, e o di con estridente fortaleza, para que se escoite con saña a sua potencia contida, deixandonos, eso si, os recordos daquelas vertentes durienses do Cima Corgo.

Vinus & Brindis de Vigo e a adega Dominio do Bibei fixeron que un grupiño de afortunados amantes da vitis e do vini disfrutáramos coma crianzas polas viñas e por unha adega especialmente atractiva e didáctica. Andar entre cepas, cheirar todo, otear as formas da paisaxe, observar a traxectoria do sol e intuir a sua influenza nas distintas estacions, buscar os regatos, excarvar no chan, buscar a tintoreira entre mouratons e mencias, hai algunhas que son moito máis dificiles de atopar coma a “bella da caxata” e ainda outras máisou distinguir entre as viñas o porque das suas diferentes personalidades.

Traballo teñen por diante os do Dominio recuperando viñas e cepas, estudiando o comportamento de toda a familia de castes en todas as suas alturas, orientacions e solos. Os que desconfiaron dos primeiros andares deste Dominio so teñen que darse unha volta por Langullo e, despois de botar unha ollada, escoitar e pisar, chegar a conclusión de que merecen máis que un recoñecemento, quen corresponda, os visibeis chamanse Laura, Suso, David e demais bregadores do dia a dia. 

Tamén aprendimos e disfrutamos coa vertical dun viño, Lalama, que marca a evolución desta adega que é a evolución das suas terriñas, no futuro algo asi coma un cru ou pago.

Un 02 que marca o arranque cun cuase equilibrio entre a mencia, a garnacha tintureira e o mouratón, cun grado imposibel que non imaxinariamos nestos momentos, combinación que se repetiu no 04 cun imperceptibel aumento do grado. Polo medio un personal 03 de garnacha tintureira e mouratón, ti a ti que a min trasladoume ás cercanas terras de Valdeorras. O 05  xa con brancellao, que coñeciamos dabondo por telo tomado insistentemente este ano, máis estructurado pero amabel, maduro pola anada pero elegante. O 06 que próximamente entretera ós nosos sentidos, e polo probado aventuro que en máis ocasións, se cabe, que o 05. Con él acercámonos á esencia destas terriñas do Bibei, un paso adiante no camiño que define a sua identidade, un acerto … xa me dirán senón.

Nas nosas copas tamén fixo unha parada o Lacima do 2002, poucas copas poderán sentilo xa no seu interior.

Haberá máis adegas e roterios entre cepas e copas de viños,  pero esta xente do Bibei deixou o listón moi alto.

Dentro da subzona da Ribeira Sacra denominada Quiroga – Bibei as viñas do concello de Manzaneda atópanse na banda esquerda do Bibei, desde o lugar de Soutipedre, que se atopa á mesma altura de Santa Cruz de O Bolo en Valdeorras, ate o lugar de A Mata, xusto antes de que este río pase a moldear as viñas do concello da Pobra de Trives, despois de atravesar a Ponte do Bibei, ponte que  formaba parte da via XVIII do Itinerario Antonino ou Via Nova que unía Astorga con Braga, única ponte romana que é atravesada por unha estrada nacional.

Francisco Álvarez Fernández elabora este viño, a etiqueta pon mencia pero seguramente leve pequenas cantidades doutras variedades, no lugar de A Mata da parroquia de Cesuris no concello de Manzaneda. A Mata coroa un esporón que nace fronte á Ponte do Bibei, mirador privilexiado cara ó sol do solpor custodiado nas costas polas terras altas de Manzaneda. Aire limpo, veráns quentes, o selo do xisto e a vida entre os 400 e os 700 metros de altura.

S.A.T. Alfer é o nome dun proxecto dinamizador, no que se engloba a adega, que conta con plantacións forestais e unha cabana de vacas e ovellas, ademais das aproximadamente 10 hectáreas de viña, moitas delas cun traballo de recuperación de bancais e de cepas. Viñedo de montaña nas terras do “Mario de Langullo”, o último maquis que sobreviviu ós avatares da vida guerrilleira conseguindo marchar a Franza o ano 1967.

Ladeira da Mata 2008  14,5º

Cor profunda, intensa, impenetrábel, pero co brillo dos nosos viños, brillo que esa densidade non é quen de apagar, cunha luz violeta relucente coma un circulo de lumeiras envolvendo a noite escura. Cando atormentamos a copa fica nas suas paredes unha bágoa de morte, como a bágoa que non da caído na imaxe da Virxe.

Aroma metálico, xistoso, mediciñal, co vexetal de monte e a froita negra sobrecollidas pola pedra. Andar baixo o sol sobre as laxas de xisto bordeando matos con pintiñas florais perfumando levemente a paisaxe. Pasa con garra e viveza, coma un felino negro (blacks panthers) na noite pecha.

Gris limpo das primeiras chuvias, frescor que alivia os suores acumulados.

Pálido brillante de corazón verde, branco tempranillo. Verde armada citrina, ad libitum totus y plenus, despois do alaranxado níspero, antes da fruita de oso máis decolorida, brancamente perfumado finalmente. Boca estridente, sprai que impregna o padal con intensidade crocante, de menos a máis, para ficar no fondo da boca con ese verde frescor cítrico.

Viño da anada 2008  con 12,5º elaborado por Juan Carlos Sancha en Baños de Rio Tobia, zona fresca da Rioja Alta. Nas suas 5 hectáreas ten cepas con máis de 90 anos e novas plantacions experimentais coas variedades rioxanas maturana tinta e branca e tempranillo branco, en pequenas parcelas de solos pobres calizos pouco profundos cunha alta densidade de plantación. Disfrutar plenamente con él, ir máis alá, resulta neste momento da sua vida imposibel, quen sabe cando se presentará sen o impetu da mocidade e do frescor…

No ano 1988  Apareceu en Murillo de Leza un pulgar con acios brancos nunha cepa de tempranillo. Posteriormente en 1993 o CIDA confirmou a estabilidade dos caracteres desta nova variedade, cunhas mínimas diferencias ampelográficas  entre o branco e o tinto. Fenolóxicamente: ciclo curto, brotación tardia, floración media, envero precoz e maduración moi precoz cun número elevado de acios de pequeno tamaño. Empezou por un cento de prantas e agora ten adicada unha hectárea na Finca La Grajera.

O viño que probamos desta variedade en La Grajera, un 2007 xa madurado en botella elaborado por Juan B. Chavarri, ademais dos mostos fermentados en depósito de aluminio e nas barricas de acacia e carballo francés, pareceume máis equilibrado en todos os seus momentos: boca con volumen e acidez máis integrada, con aromas máis complexos e sutiles. Non podo deixar de resaltar a enorme diferencia entre a barrica de carballo e e  de acacia, esta  é máis respetuosa coa variedade e cecais coa sua terriña. Viño e variedade descritos por Joan G. Pallarés en el Rioja de blog en blog

Voltamos ó gusto máis tradicional, pero desta vez con elaboracións limpas e definidas, que respectan as esencias dos bagos, cunha viticultura tamén máis repectuosa co medio, afinando con precisión o momento óptimo de maduración. Interprétese respecto como reducción da intervención ós mínimos imprescindíbeis.

Temos reducido tamén, pero neste caso aínda en niveis insoportábeis, a presencia dos clásicos das estanterias e das cartas dos restaurantes, case sempre cos mesmos nomes, feito que fai a súa presencia todavia máis cargante.

Do mesmo xeito que foi a menos a concentración alcohólica e amadeirada en novo dos viños que viñan a ser a alternativa ós anteriores. Engadamos a maiores, para o noso xúbilo, a xa vella historia das variedades mellorantes, ríome eu da melloría prometida. Acórdome da pasión con que eran defendidas, inda gardo o medio sorriso co que escoitei após filme “Entre Copas” a peregrina idea de plantar pinot noir nalgunha subzona das Rías Baixas coa promesa da súa venta asegurada nos USA.

Por suposto non me esquezo, se cabe neste caso con máis incredulidade por non dicir dor, da inclusión do tempranillo como variedade autorizada no regulamento da denominación de orixe Ribeira Sacra. Espero que ningún dos viticultores a ela adscritos caera no “sabio” consello, visto como pinta o mundoviño na actualidade estaríanse dado testarazos contra a parede, máis productivo seria facelo contra o técnico de turno.

Xa pasou o tempo dos viños de gusto internacional, para nos tamén dos imitadores de viños de zonas máis afamadas. Os viños que imitan patróns alleos ós nosos, coma casamentos con variedades que non expresan o mesmo que noutras terras máis acaídas para elas ou pasos por madeira inapropiados para o que se mete no seu interior. Son viños que so teñen éxito cos consumidores alienados que achan nestes viños pseudoclónicos, porque adoitan ser peores que o modelo orixinal, os seus referentes alleos.

As condicións que a natureza nos ten dado son as que debemos explotar, xa que os demais non as teñen son máis vendíbeis, sabemos que algúns so saben destas razóns, de feito son as únicas condicións que fan que os nosos viños teñan un atractivo especial fora do Pais.

Temos que incidir na orixinalidade e personalidade de nos, nas características propias das castes e das súas terriñas. E o que demandan no mundoviño. Hai que reflectir a identidade, os únicos viños con futuro son os que reflicten a súa terriña.

Cando se respeita ó medio con fidelidade á vocación das súas terriñas, ou o que é o mesmo ó seu clima, ás súas castes e ós seus solos, o resultado é a recuperación do gusto auténtico, a expresión máxima á que un viño pode aspirar.

Este vieiro remata, que saibamos ou aventuremos, no comezo das denominacions, na orixen, no universo rico e complexo das distintas vilas, vales e viñas.

As tendencias productivistas, as variedades mellorantes, os enxeñeiros de turno, os funcionarios, os enólogos volantes, os lévedos e clones que garantes a uniformidade … Cando todo elo so sexa un recordo, cando menos un reducto, estaremos liberados.

cor apagada

        lume sobre pedra

queixo majorero

        cuarto escuro enmohecido 

especias doces sobre cacao

          fruitas licorosas docificando a terra

terra quente ventilada polos alisios

         …  no final as rochas liberadas de todo…

e o aire balsámico que as circunda

Negramoll 2005. Viñátigo. La Guancha. D.O. Ycoden Daute Isora

Asi, recen aberto, sacado da neveira, venme o mar fesco e salino, como abrir a ventana á sua beira pola mañan cedo cos ollos pechados.

Ningún viño do mundo leva no seu interior coma unha caracola o Mar de Arousa e o solpor salpicado de illas, o frescor salino máis fértil do mundo.

Cando o sol avanza co seu calor e o mar fica atrás, merendamos no xardin mirabeis e xelado de crema á sombra dunha acacia, despois un té fresquiño. 

Na boca é o equilibrio, a suave elegancia alonxada de densidades grasentas e acídulas delgadeces.

David Ballesteros dirixe actualmente a adega Lagar de Besada que elabora, entre outros viños con moita personalidade,

este Baladiña do 2007  que pasou dez meses en depósito cunha borra moi fina. Adega familiar situada en Xil (Meaño)  que conta con tres hectáreas de viñedo coa caste que neste val atlántico do Salnés da orixen a viños únicos coma este Baladiña. Con está materia prima que deberia dar viños auténticos que rezumen a esencia destas terriñas, irreproducibeis noutros lares, ainda que o intenten levandose a caste. O Albariño so é unha parte da ecuación que eiqui se formula, ecuación que neste val do Salnés parece formularse en máis ocasions que noutras terriñas das Rias Baixas.

Sí, o Salnés empeza a coller distancia coas outras “subzonas” das Rias Baixas.

Na Rioja do medio do camiño, ou cando de verdade paras e te plantas e a elixes coma destino da tua viaxe, enton o que comenza é o pequeno universo do viño que leva o seu nome. Ainda que vexas montañas enserradas e suaves outeiros, incluso parece ser que un grande rio a atravesa reclamando o seu carácter, ademais doutros máis pequenos, un deles seica o responsabel da sua denominación, ou que os solos sexan daquelas maneiras: desde os cantos rodados das beiras do gran rio aos das cotas máis altas, ou que o clima sexa como é na Alta e se comporte doutra maneira na Baja, …, todo elo, incluso a xente, boa xente, mui boa, todo está onde está e é como é para que exista o viño de Rioja, o seu fin é proporcionar as condicions que fan este viño de seu. Todo é para que o viño sexa.

O gusto dun Rioja é o da sua xente, a min sabeme ao home que me recibe e agarimosamente me mostra a sua vida que é a do seu viño que son a das suas viñas eiqui e acola, viñas salpicadas de outeiros coma graos que son vilas desde as que estos homes as vixian, vilas coma graos no mar de viñas coroadas por igrexas nunhas ou castelos noutras.

O gusto do Rioja é o da sua xente, saben a pequena adega familiar que segue a tradición rioxana pero que se permite dar alguna pincelada novidosa en forma de monovarietal de graciano como a Bodega Heredad Baños Bezares en Briñas, na banda esquerda do Ebro, baixo a Serra de Toloño, co frente mirando ás cepas da Viña Tondonia, á outra beira do rio.

Ou o gusto que fala da fidelidade á tradición herdada dos devanceiros, asi en Muga o sabor que me deixa o seu paso é o da conversa tranquila e segura, a parsimoniosa seguridade que transmite o paso dos anos, acumulación do quefacer co mesmo adn, con viñas coñecidas coma un máis da familia, da mesma maneira que adoptarón para moldear diferentes carballos do mundo.

O gusto do Rioja é fundamentalmente o do factor humano da ecuación que define ós grandes viños do mundo, aqueles que teñen as raigames extendidas ó longo dos séculos. Os solos-terriñas, as castes ou os microclimas renden pleitesia, neste universo de viño riojano, ao home que as utiliza para crear o viño que o representa.

Pero esta é a conclusión final do gusto dun viño de Rioja. Sabor humano nun viño reflexo dunha terra entre serra e rio, sobre ondulantes viñedos vixiados de puntillas por vilas.

Todo comenzou cando Manuel Gago me invitou a participar nesta experiencia, daquela vin a oportunidade de curar todos os prexuizos que nun Pais coma o noso provocan distribuidores e hostaleiros …. Coma unha tabula rasa acudin a chamada coa pretensión de soltar o lastre cargado con todos eses prexuizos acumulados e disposto a tomar a altura necesaria que me dera unha visión limpa e nítida, confesando de antemán que despois de muitos anos relacionado co viño era a primeira vez que pisaba bodegas e viñas de seu, ou que despois de 225 entradas neste caderno dos bagos so unha páxina falaba dun dos seus viños.

En realidade este relato comenza o mércores pola mañán cando nos é revelado o sentido que deberia guiar a nosa busca-descubrimento do Rioxa. Acostumado a atopar a emoción do viño o través dos aromas e  tamén coa vista e o oido noutras historias, e sempre co tacto, o gusto non era o meu preferido. Asi a todo foi máis doado do esperado, os rioxanos ensinaronme o gusto do seu viño. É o seu reflexo.

Empezamos estas xornadas Roberto, David e máis eu, rodeados da boa xente rioxana, unha hora máis tarde no término de Montecillo concejo de Fuenmayor, onde o Ebro da unha reviravolta de 90º xusto á altura da entrada á Bodega Finca Valpiedra da familia Martinez Bujanda. Maís adiante para evitar un pequeno desnivel do terreo pega outro xiro, agora de 45º, e asi remata por abrazar este val de pedras. Seguindo ese trazado do Ebro vamos descubrindo primeiro unhas ducias de brancas cepas prefiloxéricas sobrevoadas por bandadas de bencejos enriba do rio

Máis adiante unha viña nova de maturana tinta sobre cantos rodados

Probamos bagos de maturana, de graciano, de tempranillo e de cabernet: de gusto máis fresco o graciano, deixando o recordo do seu chan a maturana, máis goloso o tempranillo e robusto o cabernet.

Na bodega, onde as obras de Jose Antonio Olarte xunguen viticultura e arte, probamos os seus viños: Cantos de Valpiedra e o reserva Fincas de Valpiedra. Viños de paso fresco coma o rio que por eiqui debuxa un meandro, de corpo redondo e pulido coma os cantos que enchen as viñas, elegantes coma o vo das aguias que moran nestas beiras do rio. 

En Briones o Museo Dinastia Vivanco. O proxecto cultural da familia Vivanco, propietaria desta bodega, merece unha explicación detallada, con poucas palabras so podo dicir que calquer estudante de enoloxia, de viticultura ou sumiller e por suposto calquer amante do viño ten neste museo unha visita obrigada. Non hai no mundo outro semellante.

O gusto do Rioja é o que transmite a sua xente, a pasión que vermella percorre as suas veas. Sabeme á sua experiencia moldeando o froito das diferentes variedades das diferentes viñas das distintas vilas das varias Riojas.

Á importancia da Bodega como lugar na que o home e os bagos conxugan as suas personalidades nun viño. Bodegas como lugar de transmisión da cultura do viño, de exposición e de museo vivo do viño.

Atopei en ámbitos mui distintas a mesma emoción: 

A experiencia e o traballo de Juan B. Chavarri na “Granja institucional Viña Grajera”, onde consigue coa sua conversa e a sua desbordante humanidade e por suposto coa calidade do froito do seu traballo, emocionarnos de tal maneira coma tomar un viño destas terriñas na Ermita de Santa Maria de la Piscina nas faldras da Serra Cantabria dominando o val do Ebro.

O gusto do Rioja é unha conversa con Juan, son os seus viños.

Atentos ós próximos brancos rioxanos, o tempranillo branco ven con fundamentos e con Juan Chavarri detrás a aposta é segura. Esperan muito desta anada do 2009 que deu bagos brancos de excelente calidade.

Outra historia é poder volver a gozar da sua primeira elaboración o Viña Grajera do 1982.

Neste escenario totalmente propicio para transcender probamos os viños de Bodegas Tobía. Viños saborosos e intensos, o seu branco fermentado en barrica … para ir máis alá.

Se o segundo dia xantamos no Echaurren en Ezcaray, do que espero a descripción que fagan os meus compañeiros con muitisimos máis fundametos e medios, o primeiro dia fora na Bodega de Miguel Merino en Briones

Miguel Merino desborda pasión e os viños que elabora co seu fillo o seu mesmo gusto, o dun Rioja de gusto clásico pero tremendamente amabel e adictivo. Os do seu fillo son a versión máis actualizada desa mesma pasión, como a que pasa pola quinta cruz do calvario de Briones.

Obrigado Sonia, gracies Carles, gracias Estibaliz e ás suas compañeiras de Rioja Calidad,  por facer que estos dias sexan inesquencibeis, por suposto grazas a todos os que tan agarimosamente nos recibiron nas diferentes estacions desta emocionante andaina. E ós meus compañeiros Roberto, David, Joan e Manuel por aturarme.

Desde as 10 da mañan do mercores 16 e do xoves 17 poderedes seguir en tempo real as andainas dos cinco blogueiros que participamos nesta experiencia novidosa ou pioneira, ou máis ben experimento narrativo multimedia combinando xeografia e vista satélite da Rioja cos movimentos que, sabe Deus, iremos facendo, cos textos que, a saber, iremos soltando. O GPS permitirá seguir as andanzas e twitter por medio a comunicación será directa, eso creo, ou en Manuel Gago creo. Que deus reparta textos e imaxenes!! Será no El Rioja de blog en blog

Eles son: David de Jorge, Roberto Gonzalez, Joan G. Pallarés e Manuel Gago

Ramón Losada, que dirixe a adega familiar Losada Fernandez situada debaixo do emprazamento do antigo castro de Ferreira de Pantón, elabora catro viños diferentes. Nesta simples introducción xa se aprecia algo non habitual na Ribeira Sacra e no resto do Pais: catro viños para unha adega que non chega ás 10 h e de reducida producción. Máis doado e comercial ven sendo concentrar a producción na coñecida historia de viño novo e viño barrica. 

O que diferencia a esta adega é o feito de vinificar por separado as distintas viñas que posue: das ribeiras do Sil a Pena do Lobo en Amandi e a Viña Caneiro en Doade e da ribeira do Miño a Viña do Burato en Balboa. E diferente tamén porque ningún deles se pode atopar por esta costa oeste de Europa, todos eles nas pratelerias dalgunhas viñotecas da costa este dos Estados Unidos de Norteamérica, so ali, entre 20 e 26 dólares.

Ramón Losada, veterinario de profisión, elabora os seus viños por seguir a tradición familiar, ou por amor á arte, e faino do xeito máis natural posibel, isto é minimizando a intervención na adega, asi non filtra nen estabiliza con frio os viños, deixando actuar ós lévedos propios dos bagos despois de seren vendimados no seu punto de maduración óptimo. Non tocan a madeira. Di ben claro que muita da sua actuación na viña e na adega segue os consellos recibidos do seu bo amigo Gerardo Mendez.

As tres ha. da Pena do lobo están situadas en Amandi con solos mestura de xisto e granito nas que moran cepas de mencia de máis de 80 anos.

Limpeza… e claridade, por iso brillante e “cristalino”, coma un manancial que deixando atrás a sua prima vita entre rochas, atravesara os primeiros prados cubertos coas cores limpas da flor e das fruitas, das prantas e dos matos. Dixen limpeza non si? Limpo, fino equilibrio que pasa con suave frescor implorando ser degustado uma ves máis outra.

Proximamente o Viña Caneiro 2008

A primeira foto é do The New York Times

Partillamos co periodista André de Quiroga, exuberancia xestual  de nobre expresión, vocación humorística de elegante vestir e sorriso alongado no tempo, os viños que nos trouxo do noso sur no anfitrionismo do Pepe Vieira de Xoan Cannas, grazas a enerxia catalizadora de Guillermo Campos que ademais nos presentou a Laureano, exportador de mariscos e adegueiro desde hai ben pouco, enormismo arquitectónico en Meis, según din, rodeado de catro hectáreas de viñedo novo e outras catro máis vello noutros lares. Laureatus chamarase o viño. Deberia aspirar a elaborar un viño á altura do marisco co que traballa, fumos orgásmicas testemuñas da beleza e profundidade oceánica de croques, carneiros, lonqueirons e navallas. Con eles David Barco, Pedro Villamarin e o que o conta.

Na mesa un par de viños do Dao e cinco douros, tres brancos e dous tintos. Dos que extraio un tinto que nunca defrauda e sempre emociona e un branco orixinal que ben paga a pena.

Joao Roseira, Redrose, elabora con Luis Soares Duarte, son Bago de Touriga,  entre outros viños os Gouvyas, na mesa estaba a versión Vinhas Velhas do 2005 que fermentou en lagares con pisa a pe e criou en barricas de segundo ano. A sua orixen atopase nos bagos de touriga nacional e tinta roriz oriundos das tres zonas do Douro viñateiro, no seu caso, e de oeste a leste: Soutelo do Douro, do Vale de Mendiz e de Vilanova de Foz Coa. Por iso o Gouvyas é o Douro todo, coma el vivo, longo, saboroso, fresco … elegante, vinho-rio de tintas e tourigas, de esteva con violetas, das fruitas enxistadas e da suave cremosidade do carballo. Descontraido e alegre coma os Bago de Touriga pero profundo e intenso como o mellor da tradición que empregan e defenden.

Foto do blog pingas no copo onde ten unha certeira descripción.

O Dona Berta Vinhas Velhas 2007 é un viño branco extreme da autóctona caste duriense rabigato, de vinhas prefiloxéricas, elaborado por Hernani Verdelho na Quinta do Carrencho en Freixo de Numao  (Vila Nova de Foz Coa), ou sexa no Douro superior. Con 13´5% ten un corpo que enche, entra goloso, pasa recio e seco pero deixando unha sensación de frescor. Orixinal coctel aromático ben conxuntado e gustoso de mel, mambrelo, cabelo de anxo, herbas aromáticas e amendoas amargas.

foto do blog garficopo

Tirei a rolla do “Les Vieux Clos” 06 do Joly Nicolas con complacencia e un estado de ánimo, outra vez, expectante, mas co desexo de non alterar a sua devota predisposición laudatoria, no seu caso ou próximo a el, e do contrario ficar co silenzo aprobatorio da comprensión, natural e bioloxicamente dinámica, alegre mas non inxenua.

O copo ficou enchido, nos seus 2/5 , o luns e do mesmo xeito o martes de hai duas semanas, coa lua no medio do camiño que languidecente a leva a mudanza, nuns dias que para disfrute do noso señor Dionisos, e do resto dos seus fideis, as calorias e a luz do rei dos astros sobre as rias baixas e o resto do pais, será quen de concentrar as esencias e algo máis dos bagos, pero so dos naturalmente coidados na viña e máis logo respectados con sentidiño na adega, aqueles destinados a chegaren máis alá.

Desta vegada os axentes naturais, externos e internos, do viño das vellas terriñas acompañaron os sucesivos grolos tras grolos que nos levaron o cumio.

Ouro vello bronceado que ule branco.

Ven cara nos enfilado nunha veta mineral, fio esporón que surca polo medio do nariz coma o esquelete no que se asenta o seu corpo aromático, médula espinal da que parten ou á que chegan os aromas envoltos nun aire balsámico impregnado de pedra branca.                                        

Postre dos de antes recén feito, coa crema pálida, con manteiga e cabelo de anxo. Cando polo Nadal entrabamos no antigo “Las Colonias” da rua do Príncipe de Vigo. Ameixa claudia e piña, das de antes tamén, erizadas por algunha puna cítrica. Frescor medular, ou vertical, complexo, intenso e longo.

fotos de La Coulee de Serrant

Perfecto … si, coa copa, despois dun bico agarimoso e sedoso pero co frescor vivo de nos, da man ó granito que fai de mesiña. Entrebicos o Leirana circula polas conexions olfactivas envolto nun airiño petroleado descansando na fruita confitada entre herbas con aromas e especias de branco. Vai entregrolos agarimoso coma o bico de seu e polo espirito coa paz do solpor e a esperanza da luz atlántica ate o horizonte.

Sentado no porche con esta luminosidade e a paz do valeiro, miro o tempo pasar… xa non sei se despazo ou depresa… passa, isso é tudo.

“Passa ave, passa e ensina-me a passar” F. Pessoa

e que carallo importa como pasa si, sentado no porche, co calorciño da sua acumulado na terriña dunha das proas que enfilan o Atlántico desde as rias máis baixas, e un copo de Leirana barrica forjado en Meaño naquel 2005, todo semella máis doado.

O solo quentiño, a fruita docificada, a flor apagada e as especias de branco… vale e tamén o eco lonxano dunha carballeira, mesturadas co Mar alá iluminando os soños co susurro da vida pasar.

fotos do blog unamiradaalariadevigo.blogspot.com

Entre o Atlántico e os rios Tejo e Sado está o itsmo de Setubal, coa Serra da Arrábida inserida no seu sudoeste. Entre Lisboa e o Alentejo esta península posue as indicacions DOC de Setúbal para os Moscateis de seu, viños xenerosos elaborados con Moscatel de bago gordo o branco e con Moscatel roxo o tintado, e de Palmela e a indicación de Vinhos regionais Terras do Sado.

Atopei en Valença o Quinta do Camarate 1993 da adega Jose Maria da Fonseca, na actualidade propiedade da familia Soares Franco, que ademais elabora tamén no Douro, no Alentejo e no Dao. A  JMF é o máis antigo productor de viño de mesa e de Moscatel de Setúbal, desde o ano 1834. 

A quinta do camarate está situada en Azeitao, nas ladeiras da Serra da Arrábida, con 40 hectáreas de viña das 110 que a compoñen, parte importante do resto é para o pasto das ovellas que dan orixen ó Queixo de Azeitao DOP. Destaca a sua colección ampelográfica composta por máis de 500 castes.

Daquela, cando foi elaborado este Quinta do Camarate a finais do século pasado, o 95% do encepamento tinto nesta península era castelao ou periquita, o resto era espadeiro (trincadeira preta no Alentejo e tinta amarela no Douro) mesturado nas viñas de periquita. Asi na anada do 93 este viño fora elaborado maioritariamente con castelao acompañado de espadeiro e cabernet sauvignon, plantado a finais dos 70 nas zonas de máis relevo próximas á Arrabida. Nas últimas anadas o quinta do Camarate está elaborado con touriga nacional, aragonez e castelao.

A JMF trouxera o castelao desde a Estremadura a unha propiedade de seu en Azeitao denominada Cova da Periquita. A fama do viño alí elaborado acabou por suplantar o nome da caste polo de periquita.

Entre as castes tradicionais de Setúbal, entre elas as brancas galego e galego de natura, tiña muita difusión o bastardo, incluso era o culpabel dun, outrora famoso, viño licoroso: o “Bastardinho de Azeitao” que pasaba trinta anos de envellecemento. A JMF debe ser o posuidor das últimas reservas deste tipo de viño gardadas en barril, a espera das novas plantacions de bastardo, e de trinta anos a maiores.

Salón acastañado dun Pazo antigo na aldea envolto en madeiras nobles, embalsamado con trufa (tartufo bianco?), decorado cun xarrón de flores murchas. Na grande mesa uns copos de licor especiado macerado con fruitas. A trufa vaise estimulando o padal, asi a estancia tornase máis seca aromatizada polo pao de regaliz e a canela en rama, coas follas de tabaco esquecidas enriba dun pano de seda.

A nobreza dun Portu-Gal paciente, alonxado de problemas de identidade, de marulos acomplexados, mirando o futuro coa inercia pesada do inamovibel, co eco dun fado resoando desde o Atlántico Arrábida abaixo. Saudade de todo e de nada… cun queixo tetilla e outro do Azeitao.