Orixe denominada II

Galicia foi e é terra de viños, unha nebulosa vitícola que se extendía por toda a súa xeografía (coas lóxicas excepcións impostas por condicións xeoclimáticas incompatibeis) desde as terras do Cantábrico coma Viveiro ou o Navia ate a Limia e máis abaixo pola antiga Gallaecia cando aínda non converteran en fronteira o Miño. As castes movíanse sen cancelas polos territorios, recalando e ficando nos lares que mellor se adaptaban, na gran maioría das parcelas convivindo con outras castes no mesmo viñedo en función dunha lóxica vitícola que se foi perdendo. A viticultura evolucionaba adaptándose ás condicións naturais de cada lar, acumulando a experiencia das sucesivas xeneracións de viticultores. Esta viticultura foi amputada da nosa memoria e do noso saber ancestral (fora positiva ou negativa) pola agronomía industrializada dos monocultivos (e do monovarietal) do viñedo mecanizable, da loita química, do abonado industrial, da extensión do viñedo por terreos menos acaidos ou da súa concentración indiscriminada: parcelas excelsas con mediocres ou deficientes.

LIMIA,

Na actualidade a paradoxa reside en que ó mesmo tempo que se van dando pasiños cara a delimitación, ou cando menos cara o recoñecemento das unidades vitícolas máis excelsas das terriñas do viño, gaña peso como referencia fora do país a “Marca Galicia” para aludir ós seus viños fronte ás individualidades, ailladas unhas de outras, das diferentes denominacións. O mundo ó revés, a pirámide das clasificacións do revés, seguramente no caso de crearse unha indicación de Viño de Galicia sería un acubillo para moitos viños agora proscritos, de feito sen existir esa entidade é xa unha mención alén da Galicia. Os organismos reguladores do viño adicandose a dilapidar á vangarda máis dinámica dos seus viños acabarían por botar terra sobre si mesmo alimentando ó inimigo.

12189604_10206257778421418_488684053078489472_n

As denominacións de orixe serían para certificar unha procedencia determinada. Unha orixe ficaría consolidada de posuir unha traxectoria de viños con entidade. No seu tempo os afamados viños de Rivadavía foran regulamentados cando empezaron a ser imitados e polo tanto a correr o perigo de botar por terra todo o prestixio e o status acadado, convertíndose daquela en pioneiros na protección vitícola dun territorio. No caso de denominacións que non teñan esa traxectoria os criterios que as regulan deberían ser máis flexibles porque, suponse, o mellor aínda estaría por vir, e non sabemos con exactitude as formas vitícolas que revelarían e interpretarían con máis fidelidade esa orixe, e se van a entrar en conflicto coa normativa establecida. Sen ter esa bagaxe, ou ese elenco de grandes viños que as valorice ou unha historia que as rexistre, regularase unha personalidade que todavía é un boceto do que podería chegar a ser, ademais por organismos reguladores normalmente detentados polas grandes adegas (en volume) que acaban monopolizando un nome que representa a un territorio e non un xeito de enfocar a vitivinicultura, nin de interpretar unha orixe. Este organigrama se a maiores carece da lóxica e natural capacidade de adaptación convertirase nun contraforte, en muro de contención que non calibrou o que podía chegar a conter, por minusvalorar as potencialidades agochadas, as veces con manifesto complexo de inferioridade fronte o que se consideraban as referencias vitícolas da época (algunha incluso ten incorporado o tempranillo como variedade mellorante, por motivos que os que interpretan esa orixe, a regulan e fixan os seus criterios determinaron como non contrapostos con esa identidade… un desatino máis) En moitas denominacións o encoro xa desbordou os muros que o amparaban, a riada vitícola ten evidenciado a súa inestabilidade. Os novos viños representan tamén a orixe que pretenden defender.

Orixe Denominada I

Bitácora vitícola / 2016

Abrimos a primeira páxina do 2016 neste caderno de bitácora dos bagos. Chegados a este ponto da travesía, deste palpitante bulir, coa vitalidade que mostra o proceso vitivinícola galaico, este discurrir espontáneo cara un viño mellor que represente as pulsións dos diferentes territorios deste País, un viño que cante a alma das súas terriñas e describa as mil facianas do seu rosto. Chegados a este ponto do percorrido no que nos atopamos, podemos afirmar que atrás ficaron xa os prexuizos varietais e os “enolóxicos”… restan os territoriais. Os seguintes menceres, e borrascas, desta travesía daran luz a unha organización dos territorios máis acaida coas súas identidades e personalidades, e coa busca da súa máxima expresión. Recuperaranse novos territorios e os oficiais serán (deberían ser) rediseñados na súa territorialidade e nas súas reglamentacións, en moitos casos absoletas, caducadas polo dinamismo, vitalidade e potencialidade dos camiños que se van abrindo.

  • Calquer variedade galega (ancestral ou adoptada nas sucesivas migracións) é quen de proporcionarnos viños para beber con ledicia e emoción, para chegar máis alá. Xa non hai dúbidas e polo tanto discusión ningunha. Incluso o Jerez e o Alicante, no seu tempo hiperestendidas pola xeografía toda do país, suponse que polos consellos dos técnicos da época, os mesmos que hoxe as arrincarían sen miramentos, incluso elas orixinan algúns viños interesantes e con grande personalidade, claro que de vellas cepas en pobres ladeiras esquecidas. Algunha variedade internacional tamén é quen de orixinar en Galicia o seu mellor representante peninsular.
  • A enoloxía dos protocolos fixos, ancorados nas leis dos seus tratados, asentouse no maioritario escalafón intermedio do espazo vitícola galego, sendo os encargados de elaborar a gran maioría dos viños, asegurando un nivel medio elevado do seu conxunto. Por debaixo deste nivel aínda subsiste o caseiro, onde atopar todos os defectos inherentes a elo pero tamén as virtudes que poida ter, como imos comprobamos co paso dos anos o aumento de viños interesantes co carácter do seu lar. A vanguarda do viño galego, os que o teñen posto na escea do Broadway vínico, dos grandes viños que xa desfilan polas pasarelas máis importantes do mundo como referencia, consideran os protocolos na súa xusta medida, é dicir a enoloxía é subsidiaria da viticultura… sempre. As discusións sobre as diferentes sensibilidades no tratamento das vendimas: máis ou menos naturais, intervencionistas porque “é o que debe ser”, ou as dúbidas sobre a moda dos depósitos variopintos de todo o materiasl que nos poidamos imaxinar, etc, so atoparan o vazio da audiencia. Chegados a este ponto ninguén vai a convencer ó outro, si podemos demandar honradez e sinceridade aos que manipulan e maquillan vendimas.
  • Os territorios do viño, a pouco que se visualice o seu mapa sen prexuizos limitados nin reducionistas, están incompletos e non axustados á súa verdadeira dimensión e potencialidade. A vista de paxaro xa cantan algunhas incoherencias, pero se aplicamos o zoom sobre cada un deles as anomalías son máis que evidentes. Un labor apaixoante vai ser ir sinalando no mapa os lugares, as paraxes, as vilas, as parroquias, os vales… (inseridos na oficialidade ou á marxe dela) coa a precisión dun monxe borgoñón e máis logo precisar os seus tipos de viños.
  • RELEVO DE GALIZA

Xico,Couto Mixto,Mandín/Couto Mixto,Mandín,Xico

O viño é algo máis que o zume fermentado duns bagos. O Couto Mixto, de bagos raianos, faime crer con fidelidade a transmisión dun territorio un ano concreto nunha copa. Con atractivos aromas primarios, limpos e intensos, que ensinan as notas do seu lar, con esa sensación de sinceridade que non che fai dubidar, e por iso non deixar de achegar o nariz e imaxinar a paisaxe e unha conversa co Xico. Viño sen rastros da estandarización das elaboracións que pouca cousa nos din, e menos que comuniquen a identidade dun viñedo, tan común isto noutras adegas desta denominación de orixe.

Herbas aromáticas estimuladas polo sol do mediodía. Amarelo floreado e afroitado vanse fundindo nunha cremosidade que envolve con frescor. Paso saboroso integrado cunha equilibrante acidez e un amargoso final. Con sensación de vida e potencia máis presente que noutras anadas, algo que aprecio en moitos dos brancos galegos que teño bebido este ano, como anunciando unha longa vida por diante.

COUTO MIXTO

Xico de Mandín e a raia en: COUTO MIXTO 1 e COUTO MIXTO 2 :

Sentímonos na raia, coa sensación da liberdade de vagar entre terriñas, fluindo polos territorios dos soños que nos han levar Máis Alá, por espazos portugálicos no interior do País, polo centro xeográfico dunha Gallaecia amputada, coa memoria dunha Suevia anestesiada dos nosos recordos por grandes capitanes, individuos campeadores, imperios sempre asoleados e outros figurantes históricos dun escenario no que eramos simples espectadores… non eramos Nos.

A raia, ese espazo fronteirizo, “sensa frontieras”, unha raia virtual salpicada de pequenos “viñuedos”, “majuelos”, “pagos”, pezas, viniñas antigas, e outras máis novas, poboadas por castes de entre Douro e Sil, algunha delas descoñecida para nos e que nos soan como de máis alá da Terra Media, desta terra media que é Monterrei, ou aos tempos das repúblicas de homes libres que nos relata Manuel Gago.

No Couto Mixto estas castes son a Dona Branca, o Verdelho e a Formosa, elaboradas en Mandin (Verín) por Francisco Pérez Diéguez, máis coñecido como Xico de Mandín, viticultor cunha biografía moi interesante, entre outras cousas el fora dos primeiros que se mobilizaran para a constitución da D. O. Monterrei.

O Couto Mixto representaba ese ente onde nos gustaría vivir: autogobernado, con lingua de seu, liberto de exércitos, de impostos ou de tributos polas terras e polo comercio, sen dni, con dereito de asilo e incluso con algo tan futurista nos tempos que andamos coma o dereito de derogación, que non é outro que a posibilidade de mudar os representantes elixidos se non desempeñaban a súa función.

Polos viños do solpor. Crónica dunha transición.

A travesía continua. Navegamos. Desde as corredoiras do pais imos indo máis alá…

As “Xeografías sensoriais” que hai oito anos inaguraran este caderno eran o relato dunha aventura que empezara moito antes. Un percorrido ó redor das paisaxes do viño. Paisaxes bebidas, pateadas e faladas coas persoas que as laboran…

A realidade que expresa esas paisaxes nuns viños foi mudando desde aquela, e o relato das claves desa r-evolución foi enchendo as páxinas do viticólogo dos bagos (Bago: fin último de toda viticultura e orixe dos viños que desexamos) Converténdose así, viño a viño, vendima a vendima, nunha crónica da transición do viño en Galicia. Transición cara unha vitivinicultura da calidade, entendida esta como a que pescuda na autenticidade das terriñas, na súa orixe, na súa expresión máis verdadeira, a que non se enmascara, nin se rectifica ou opera… Para atopala foise indo máis alá, abrindo camiños, vieiros novos e outros perdidos recuperados, foise despexando o horizonte que nos negaban… o que nos ten levado, esto si, á Emoción.

Hai un relato desa transición que me gustaría recuperar nalgún formato, para recoñecer aos verdadeiros protagonistas e entender as claves deste proceso que temos vivido, bebido e escrito, que seguiremos vivindo con Emoción, onde nos leven os novos ventos nesta travesía polas xeografías do viño.

1913596_10206554854168126_5467288365477528046_n

“Xeografías sensoriais” 2007

Transitamos entre aromas e cores, vilas e paraxes, vales, ladeiras, costers, socalcos, bancais e patamares, bosques, matos de flores, sotobosques, matorrais, á sombra dos frutais, a carón das leiras colleitadas, cos cereais recen segados, ó redor das bestas, co salitre na pel pisando as follas secas, envoltos na humidade das corredoiras, coa néboa da mañanciña esperando que os raios do sol interrumpan o desenrolo da cinerea, sacudindo das botas o polvo mineral do xisto fragmentado por enriba de antigos restos de caliza e granito mesturados con outros máis novos dos cumios volcánicos de Teneguía. Nunca limpo as botas despois dunha travesía, forman parte do albúm de recordos.

Viaxamos dende o trópico cos seus sabores ainda no retrogusto ate Riad Jamil, xardin no Magred, para pasar, na rota do Oriente, por todos os zocos de Marraketh ate Ma´rib, e seguir, ó revés que na nosa terra, mirando cara ao leste.

Logo de limparmonos as fosas nasais co aire limpo e fresco do Karakorum, e antes de buscar as illas das especias máis doces, perdemonos nas ruas brumosas de cheiros concentrados do Hindukush, camiño do abrente, onde un oriente máis sutil e delicado nos espera.

Unha orchesta natural que soa coas diferentes partituras que as paisaxes escreben. Notas de trazos sutiles pero de fondas pegadas que nos trasladan polos espazos da memoria onde os recordos se asoman, nítidamente, cargados dos vellos aromas gravados que nos devolven conversas e achegas, momentos tatuados no máis profundo, paisaxes, amigos e sentimentos, sensacions e soños… emocións.

Deambulamos entre vellas cepas enrugadas e retorcidas, sobre o pouso de antigas pegadas transmitidas en cada grolo con forza renovada, coa sabedoría e a profundidade que o tempo decanta, a proba de cambios climáticos e outros estrés, e coa garantía de esencias e sabores multiplicados.

Os devanceiros, aqueles que a terra se deu sen modestia, ben sabian de onde vimos e os camiños que se abrían nos nosos narices, sempre coa consciencia do que somos e o pensamento Máis Alá.

É provabel que a emoción surda dunha copa enchida co zume clónico de vides clonadas, uniformadas e estandarizadas, descendentes de vides pasadas por microscopio, de operatividade e resistencia probada, coma o clon da pataca x, prantadas nas condicións dun viñedo específico coma fria prótese, amputadas da sua memoria pero resistentes ás doencias que o mesmo cultivo de laboratorio ten producido.

Sen dúbida unha enzima convenientemente inoculada liberará eses magníficos aromas deseñados para alcanzar a pituitaria na concentración necesaria, sempre despois de ser provocados pola levedura seleccionada apropiada ás súas condicións concretas de vinificación. Deseguido uns relucentes chips a moi bo prezo farannos recordar o carballo de Tronçais ou cecais de Missouri. 

O reflexo da identidade, nalgúns viños, as veces ten que atravesar demasiadas cortinaxes que rematan por ocultar a súa luz… a pegada do solo, esa especie de DNI que define o carácter dos viños: finos e elegantes ou musculados e atléticos, robustos ou sutiles… e a pegada da contorna (cultivos, bosques, matorrais, mar, río…) ese cheiro que cada lar ten de seu.

424508_4571309598824_470146930_n

pieiga.Val do Navia

Negueira de Muñiz, pequeno Shangri La onde habita un minúsculo viñedo, restos dun pasado vitícola máis florido. Val do Navia que che aperta agarimoso, entre as vertixinosas pendentes que caen á súa costa desde as estribacións da serra dos Ancares e a recia frialdade das chairas ascendentes da Fonsagrada.

En achegándose desde Lugo cara a Fonsagrada, dos menos de 400 m. de Lucus Augusti aos máis de 900 m. da Fontem Sacratam, atravesamos paraxes e paisaxes ermos para a vide, espazos de frescor venteado que imposibilitan o seu cultivo. Así a todo, e cando levamos un rato coa imaxe dos Ancares nevados acompañándonos no fronte e ao leste para acentuar ainda máis a sensación de ausencia vitícola, nunha das desviacións que collemos na estrada que vai a Grandas de Salime ábrese ós nosos pés un val enchido de cores… o que alí atopamos en: Negueira, o val recuperado

12376731_10206458861528370_7941455226419461955_n

pieiga A Marcada 2014 (Adega Sidrón) do viticultor Francisco Sanromán.

Domina a froita negra e o verde escuro. Bosque denso de ladeira norte cos seus froitos, baixo as pendentes dos matos venteados.

Vai coa viveza do aire fresco que eriza a pel dun mozo bravo, de profundas raigames, co cheiro do fogar nas roupas e o rasto dos sendeiros nas botas.

Amargor final, o que adoitan deixar as terriñas ailladas para recordar a bravura de seu.

Viño con personalidade, sinala e da pistas dun terroir que aínda descoñecemos, ate o de agora so bebido ó través dos viños de Manuel Cancio (Panchin e Nesta Ourela) Sinais e sensacións para arquivar na memoria e sentir o que nos vai transmitindo esta conca do Navia. Un val de agarimoso microclima sobre chan esquistoso, expresado co falar tintado do verdello tinto e do tinto serodo, no pieiga A Marcada acompañados dun chisco de mencía, que é a variedade maioritaria no outro viño tinto da adega Sidrón, pero que nestas terriñas semella mostrar un carácter menos atractivo.

Negueira aínda non ten indicación xeográfica de orixe. Sobre ladeiras do mesmo val no mesmo rio e un par de reiviravoltas máis enriba no seu curso está o viñedo de Ibias, que pertence ao organigrama da D.O. do rio Narcea (Cangas de Narcea)

Este ano estaremos de novo na sua festa, en Negueira de Muñiz, na ribeira do Navia, pola primavera…

Viño probado, e máis logo bebido con calma en casa, na galería do viño “Beber País” que organizamos coa Asociación Galega de Viticultura na Casa da Luz da Praza da Verdura en Pontevedra. Magnífica oportunidade para beber os catro pontos cardinaes da vitivinicultura do País.

12316349_10206406349455601_7335313600754462260_ncata dalgúns dos tintos que estaban presentes

Ribeiras de Armea 14. J.L.Bouzón. Betanzos

Ribeiras de Armea 2014. Nórdico atlantismo galego. Reluce verdoso. Verdecente verticalidade do atlántico norteño. Branco lexítimo austero, desnudo de parafernalias exóticas, tan a gusto da enoloxía dos preparados. Profundo e visceral. Aromas intensos, co incisivo do frescor do primario: da flor branca, da froita cruxinte, da herba no rocío, da rocha e o musgo… un xardín no mencer.

Anuncia que é cedo para apreciar toda a súa dimensión, que ten a potencia que pide tempo para crecer, para chegar moi lonxe, seguramente onde nunca antes chegara un branco de Betanzos…

12342393_10206420121599896_3860027791457207767_n

Betanzos, onde o branco lexítimo manifestase máis incisivo e agudo, estilete delicado, de elegante fondura.

Jose Luis Bouzón é un vigneron inquieto, buscador, por iso receptivo e aberto ós movementos en pos da autencicidade, do respeito á terra e ao que se poido salvar da transmisión das xeneracións do lugar. Bouzón confiouse a misión de expresar a identidade deste vértice da vitivinicultura galaica, e non teño dúbidas que o ha conquerir. Bodegas Rilo e Adegas Bescansa, cadanseu coa súa personalidade garantizan a diversidade que todo territorio que busca pervivir e transcender máis alá necesita.

O branco lexítimo, que na meseta e en Cangas de Narcea denominan albarín, alcanza en Galicia a súa expresión máis racial, extrema e agarimosa, a da elegancia nos aromas e o frescor no paso, a que enche o padal con densidade amable, a que vai da beiramar á montaña, de Cabo de Cruz e a Pobra ou o Mandeo ate as ladeiras asoleadas de Negueira. Caste cada ano máis extendida por outras bisbarras vitícolas do País.

Castro Candaz

Non pensaba escribir cousa algunha sobre este viño, acercárame ó “Finca El Curvado” dos Castro Candaz de Rodri e Raúl sen esa intención. Pero ó terceiro día de telo aberto collín o lapis para encher unhas liñas. Abrira a botella para bebela… as veces cato (esa palabra), si acaso, entre grolos que acompañan comidas, lecturas, pensamentos e ideas ou de busca de inspiración.

Finca El Curvado, ou La Vertical… nunca lle perguntei a Rodri pola orixe do nome. Serán os nomes das parcelas, ou viñas ou un nome posto por eles, aínda que nunca escoitei nomear paraxe ninguha en Galicia con “el” ou “la” agás Coruña claro

0_1126_1_bisfoto concello de Chantada

Castro Candaz, península interior conxugada pola unión de tres ríos: o pai Miño, o Enviade e o Da Lama. Espazo xeográfico de históricas e profundas raigames, que sentiu o paso de civilizacións e pobos. Poboado castrexo, emprazamento romano, fortaleza medieval… enclave vitivinícola.

Pares insignificante, un detalle sen importancia, ou so estético, pero me gústan máis as etiquetas coas referencias xeográficas, nomes apegados ó territorio, á súa cultura e historia, á orixe e ós seus viticultores.

12241379_10206308572971250_8581449544386220208_n

Gustoume… polo brillo da sua cor grana ausente de escuridades, luminosa coma son os viños das ribeiras máis atlánticas das sacras, resplandecente como a froita vermella que nos achega limpa ó nariz, envolta en milleiros de herbas aromáticas frescas e verdecentes. Gustoume porque estos días cos seus aromas e sobre todo cos seus tragos puiden identificar na miña memoria os recordos que teño do Miño alto, dalgures das suas terriñas. Do que se foi peneirando no meu arquivo memorístico e emocional cos viños das ladeiras que vai percorrendo o Miño por esta zona occidental da Ribeira Sacra. Territorio versioneado por Rodri e Raúl con elegancia, con esa bela sinxeleza que namora.

Hoxe, terceiro día que me acompaña, remato a botella con pracer e co desexo de voltar a bebelo (e catalo tamén) algún día, esta e futuras anadas.

Un paso máis, un viño máis dun proxecto novo máis, para a expresión e o avance do val do Miño (neste caso da banda de Chantada) na gran denominación de vales, rios e vilas que é Ribeira Sacra, que son as Ribeiras Sacras.

Unha nova cultura da viña

Vanse recuperando as derradeiras paraxes do viño polos novos viticultores.

As últimas viñas das bisbarras que un día foron ou son do viño neste país están sendo rastrexadas desde os comezos deste século. Esta nova xeira da viticultura galega, que non é a da precisión do SIG nin da teledetección, arrancara tímidamente pero é xa unha extensa realidade. Exploración, e reconquista, freada pola propiedade dos viñedos, o sistema de herdanzas, o abandono…

Laura Lorenzo nas ribeiras orientais máis extremas das sacras, nas occidentais ribeiras do Miño sacro un nutrido grupo que se amplia cada ano, as centrais ribeiras do Sil levan certa ventaxe pola súa sona (Amandi) Jose María, Fernando, Pedro, os Rodriguez con Sílice, Envínate, Atrium Vitis no val de Quiroga, Rafa Palacios e Telmo Rodriguez fixéronno hai xa un decenio nas terriñas colgantes das alturas do Bibei, e Nacho Gonzalez nas de Larouco (ummm…O Poulo), nos aledanos de Monterrei Mateo co seu instinto e sensibilidade tiña explorado as viniñas que salpican polo eiquí e acola da raia, a maiores do bastión do Xico en Mandín. Negueira de Muñiz tiñao máis doado pola brevedade do val e a reducción das súas parcelas. Nos lindes do territorio oficial do Ribeiro tense rescatado algún viñedo: Jorge Merencio en San Sadurniño, Iago en Riobo, Pilar en Sabariz, os Collarte nos cumios do Avia, o microcosmos de Arnoia tamén ten a súa propia pulsión. Dándose por sentado nesta rexión central de Galicia a irrecuperabilidade dos antigos bancais, arquitectura vitícola escondida polo bosque e as mimosas, testemuña dos viños de antano da mítica Ribadavía, unha Atlántida dos viños que as desgrazas polas que ten pasado este país foi asulagando ó traves dos séculos, unha civilización superior de viños perdida.

Téntase o mesmo nas terriñas do Xurés, do Morrazo, do Barbanza…

12074559_10206111290119302_8942971845130521452_n

O labor de recuperación, nalgúns casos de arqueoloxía extrema, seguirá nunha dura e en moitos casos infructuosa loita fronte o abandono, o envellecemento, a inxustiza dos que recibiron por herdanza unhas terriñas que so valoran pola sua posesión en si mesmo, e non polo que significan para o territorio e a conservación e mantenemento do medio.

Recuperacións todas elas de artesanía vitícola, respeitando o patrimonio agrícola e natural, voltando á naturalidade do seu cultivo, integrado, biolóxico, vinculado á dinámica da terra e do ceo.

Traballo duro pero imprescindible nun pais como Galiza de miles de terriñas e paraxes, cadansua cunha personalidade merecedora dun viño que a transmita, onde a estandarización e os protocolos uniformadores deberían ser unha excepción, e non recibir os aplausos e os premios. Pais onde o viticultor-vigneron debería ser a referencia e o loado con agradecementos e todo tipo de apoios, e non os enólogos oficiais que en moitas ocasións non son quen de mostrar a orixe nos seus viños.

11045504_10206257767941156_7981369546367034555_n

Fora das delimitacións oficiais, e dentro delas nos seus espazos máis discriminados, agóchanse vellas terriñas que nun tempo foron do viño verdadeiro… de Nos.

12188878_991216714277932_1302924272523247941_n

Un exemplo do que falamos é Bernardo Estévez que representa o meticuloso labor de recuperación dun territorio fragmentado, desde o respeito á terra e na procura do viño perdido, devolvéndonos o que séculos de degradación social e de instauracións sucesivas de culturas agrícolas agresivas tiñan sepultado ademais de nos levar a un caleixón sen saida. O labor de Bernardo exténdese á propagación da viticultura máis natural con múltiples actividades e cursos, coma o Viñodiversidade da semana que ven en Castrelo do Miño no que participaremos con devoción.

Un dos obxectivos destas xornadas é o de establecer sinerxias ou vínculos ou artellar os xeitos e as maneiras de relacionar aos que nos movemos ó redor das viñas, en verbas de Bernardo: “Mais Terra, punto onde se xuntarán as ganas de comer e a fame”: propietarios de viñedo que non poden traballalo, propietarios que poden traballar máis viñedo pero non teñen capacidade para elo, propietarios que venden uvas pero que queren pasar a traballar doutro xeito pero non saben como, con persoas formadas e vocacionais amantes do viño e das súas terriñas, que sen ser propietarios e sabendo que ninguén lles vai contratar neste sector seguen sen abandonar o desexo de traballar a terra.

dao/wine/lover

Entre o Douro e os bairros, entre as ladeiras que da Estrela baixan e os bosques de beira mar: o rio Dao, as beiras boscosas do seu planalto granítico, Caramulo, Buçaco, o Mondego… o vinho

Denantes que o Douro e o Alentejo coparan as primeiras liñas dos andeis, era o Dao o señor dos viños, a referencia vitivinícola, dos tintos.

Mas o tempo trouxo de novo o resurdimento da elegancia, inherente ao que pensamos do Dao, ao recordo que temos figurado na memoria, á idea que temos dos seus vinhos, pero con máis busca da terrinha, e do carácter de antano das castes mesturadas e revitalizadas.

No medio deste resurdimento, época moderna do Dao que comezara o último decenio do milnovecentos, unha caste e uns viños elaborados polo Centro de Estudos Vitivinícolas do Dao puxeron en valor aos brancos do Dao. A caste é o encruzado, coa nobreza das que se nomean grandes polo mundo adiante, se fora francesa sería unha desas variedades adoptadas por algún país do novo mundo para representar os seus vinhos. Xa saben: aromática complexa, coma no Mouraz dos amigos Sara e Antonio, con froitas de oso e cítricas, floralidade en branco, balsámicos, herbas frescas e, si, mineralidade, e ademáis como sensación fundamental.

12063801_10206222344575594_6642544807472002417_n

E boca de potencia agochada tras unha seria acidez, que resplandece cando nova e que garante unha longura no tempo que as crónicas (xa me gustaría ter asistido a algunha desas catas cos vinhos do cev) describen como brillante.

39498_452777777743_7306522_n

O CEV en Nelas destapou co seu traballo, o que outros gastan en escenarios e púlpitos, o labor que se lles presupón aos funcionarios, brancos de espanto, de anadas que se remontan a mediados do século pasado, cunha base maioritaria de encruzado complementado con malvasía fina, bical, cercial…

Outros nomes no meu imaxinario do Dao: Alvaro Castro, un mito de carne e oso, e vinho, que inagurara a primeira edición da Emoción dos Viños. Antonio Madeira, un viticólogo, que aínda que non puido estar todavía na Emoción, seguimos os seus pasos desde as primeiras amostras engarrafadas probadas no Solar do Dao hai uns cantos anos. Casa de Mouraz, coñecinnos nunha das primeiras edicións da Essencia do Vinho (e van treze) e  non faltan na Emoción, Quinta dos Roques, Lagar de Darei, os de Nieport, os Casa de Santar que mercabamos no Intermarche de Valença, etc, e Joao Tavares…

12063893_10206226442838048_3695678943209695553_nJoao Tavares, cultura, raça, profundidade…

Gallaecia: Tourigo/carabuñeira, Jaen/mencía, alfrocheiro/tinto serodo, rufete…

Viños convidativos, porque beberíamos litros de seguido, inebriantes, gastronómicos, so teñen que probar a sua versatilidade…

Para beber inundándose cos vinhos do Dao os daowinwlovers convocan para o 28 de Novembro de 2015 – Sábado: Porto, simplesmente uma grande festa em torno do vinho Dão

12144655_10200858765949656_5254134925972629737_n - copia

Viñodinámica

Esta vendima, coma o foron cada unha das últimas desde… algo máis dun lustro, está sendo unha nova volta de rosca na dinámica viticulturista galega.

A frialdade emocional da tecnificación indiscriminada, é dicir por decreto, de liturxias obrigatorias, único corpus curricular das ensinanzas enolóxicas. Con parámetros vinícolas encorsetados na verdade dunhas cifras que todo o condicionan, reduce o seu dominio.

A Emoción dun trago… ignora ou descoñece eses balances?

A alma humana seica posue unha cifra: 27 gr… Nun viño este parámetro, relacionado coa autenticidade e co carácter ou personalidade… con esa capacidade para emocionarnos non a poden cifrar nin balancear, escápase da programación racional da enxeñeiría enolóxica. Máis a nosa experiencia dinos que é inversamente proporcional ao número e cantidade de intervencións, sobre todo as asociadas ás vendimas de viticulturas máis industrializadas.

Realmente o que esta a ocurrir nesta fase da viñodinámica galega é a deriva dunha parte do mundoviño cara a liberación de xeitos (técnicas) sen prexuizos, so co criterio do máximo respeto ó bago de uva e ó seu zume, co obxectivo da busca do carácter perdido, da expresión máis auténtica, en realidade un carácter todavía descoñecido, non exprimido, carácter que se foi esvaecendo ate desaparecer ó longo das antergas xeneracións de viticultores. Xeneracións truncadas, amputadas, contaminadas nos últimos séculos por diversas pragas: biolóxicas, sociais e por algunhas técnicas agronómicas “modernas” .

Está sucedendo unha desviación espontánea, non sistemantizada nin organizada, da liña oficialista. Nalgúns casos un claro abandono dos patróns aprendidos, unha desaprendizaxe instintiva do inoculado, soltando o pedal na carreira das innovacións intervencionistas, desenganchándose da súa lóxica, experimentando camiños que nos ligan á terra, ás mil terriñas peculiares, e a súa lóxica natural, a misturarnos na viña e no seu ecosistema, a sentir todo o que lle rodea, desde o máis insignificante dos microorganismos que dan vida ó seu chan ate cada unha das particularidades dos microclimas, interpretando todos os sinais da terra e do ceo, para guiar e preveer toda a cultura da viña, de cada cepa, de cada acio, de cada bago.

Non se vai contra ninguén, é unha busca natural, instintiva, unha necesidade dos… buscadores, dos inconformistas, da rebeldía tamén. A reacción negativa dos que se sinten cuestionados é unha sensación lóxica máis non buscada. Todos teñen o seu espazo e lugar, o seu mercado. Tentar desacreditar unha ou outra é perder o tempo inutilmente, ninguén vai ser quen de trocar os xeitos dos outros.

emoción-2013-Lorenafoto de Lorena Gonzalez

A emoción dos viños ten materia prima que se está a forxar. Materia e xeitos que fan da experiencia de beber, e da de ser forxador de viños e coidador de viñas algo máis… alá.