o viticologo dos bagos

Unha vez recuperadas, estudiadas e postas en valor as castes propias das distintas denominacions de orixen e indicacions xeográficas do Pais, o camiño, o único que agora toca andar seria o de xunguir os seus viños co territorio que representan, e ainda máis logo o de estabelecer as diferenzas e as peculiariedades, de habelas, das variedades, dos solos, dos microclimas e da xeografia particular, a arquitectura da paisaxe, das viñas e dos viños das suas vilas e terriñas. Voltar a ligar os viños coa sua orixen e pedilos pola mesma. Falar de variedades foi o estandarte da nosa vitivinicultura recentemente.

Agora a necesidade apreta, estamos diante de algo máis que unha proposta por parte da comisión para a reforma da OCM do viño. Ademais da liberalización de plantacions, axuda a viticultores que arranquen o seu viñedo, autorización de utilizar practicas enolóxicas prohibidas ate o de agora pola lexislación europea para os viños adicados á exportación e outras medidas máis, a que nos ocupa refirese á liberalización do etiquetado. Esta comisión propón que o ano da colleita (anada) e a variedade de uva poidan indicarse nas etiquetas dos viños de mesa. Desta maneira eliminarianse os signos que distinguen ós viños con indicación xeográfica dos de mesa, nos que os regulamentos son menos estrictos, nin están baixo un control como o das d.o. que verifique a autenticidade da información que reflicte a etiqueta.

Calquera viño de calquer lugar poderá poñer na sua etiqueta albariño, godello ou treixadura, pero nunca Leiro, Meaño, Amandi ou O Bolo.

Asi a todo este camiño de volta á orixen non é algo novo que non existira ou aconteza polo mundoviño adiante. Nalgunha das suas rexions vitivinícolas existe desde hai séculos, noutras estase a desenvolver na actualidade e ainda noutras notase o seu próximo bulir. Respectivamente a Borgoña baluarte do terroir das suas vilas e das suas terriñas, do Priorat que comenza a diferenciar os viños das suas vilas como Torroja, Gratallops, Porrera, etc., ou a Rioja que rematará falando tamén da orixen e da peculiaridades dos viños de vilas coma Briones, Alfaro, Elciego, Haro, etc, á par de altas, baixas ou alavesas.

Na nosa terra non houbera problemas cando pasaramos dos viños de Amandi, O Rosal, O Condado, etc, á engancharnos na onda dos varietais e falar de albariños, godellos, mencias ou treixaduras, reafirmando asi a personalidade das nosas castes e sobre todo facilitando a comprensión do consumidor menos informado, pero reducindo desa maneira a sua diversidade e complexidade.

Seguiran sendo nosas pero non en exclusiva, haberá con máis seguridade destas variedades en calquer parte do mundoviño, máis perto do imaxinado, e asi figurará nas suas etiquetas. O que nunca poderán reflexar e o nome das suas vilas: Ribadumia, Arnoia, Petin, Sober,Oimbra, Rubiá, Goian, etc…

Aparecen unha tras outra as lumeiras, pequenos puntiños iluminando a ria desde a outra banda.

Na noite de San Xoan… a noite, os desexos máis profundos, gravados no máis fondo, son revelados ás forzas da terra, da lua, do mar, do lume, do cosmos e dos devanceiros, invocados cunha copa dos bagos que so coñecen estas xeografias do solpor, entre mar e montaña.

Noite perfumada coas herbas e as flores afumadas co lume despois fume que recolle a forza desta noite mesturando todas as suas esencias

Na copa, coa cor apagada pola luz da lumeira, esta noite as fruitas ennegrecidas e as flores azuladas ou o verde das herbas molladas e das prantas con aromas están máis radiantes, conxugandose con outra música, a que nos rodea cando baixo as estrelas ficaches durmida o meu carón, música que todavia se escoita con máis precisión na boca, expresión limpa dos bagos… nen máis nen menos.

Pradio 2008 Mencia. O Pacio (A Peroxa) Ribeira Sacra

Na noite de San Xoan

As modas ou as tendencias no Mundoviño parecen sucederse ó ritmo entoado baixo a batuta dos prescriptores máis adiantados, asi a todo son os viticologos-enólogos máis creativos, inspirados ou experimentados, pero sempre baseados no respecto e coñecemento da tradición, posuidores dunha extensa cultura vitivinícola e as doses suficientes de intuir o futuro, son quens de otear no horizonte do viño, partindo da tradición, os diferentes roteiros estilísticos que pintarán as nosas copas, encherán os nosos sentidos e, no seu caso, emocionaránnos, convertindose en lumieiras de novos camiños.

Porqué senon os consumidores cun mínimo de información preguntan por un tinto de espadeiro ou de caiño, de feito, coñecian a existencia de tintos nas Rias Baixas a maiores do Barrantes? Que fixo, despois de décadas aburrindo ás nosas papilas que o gusto dos tintos da Ribeira Sacra sexa agora máis saboroso e longo sen deixar a sua frescura e autenticidade galaica? De súpeto os brancos da costa… duran máis? cando hai nada devezabamos polo máis estruendosa e desbordantemente novo co último díxito do calendario.

O último, despois do atlantismo postconcenteración doutros mares e climas, serán os viños máis naturais, antes ecolóxicos ou biodinámicos, máis dos que elaboran os bagos do seu propio viñedo, menos dos que mercan uvas que non controlan, menos dos industrializados e manipulados con lévedos, lias, virutas, taninos e enzimas artificiais, máis de cultivos respectuosas co medio natural e a saude. Non o dubiden virán, porque os buscaremos, os viños máis naturais.

Somos o Pais dos mil viños, alimentados polos mil rios e un océano, dos mil vales multiplicados polas incontables ladeiras, costeiras, cunchas encepadas, vertentes abancaladas e socalcos perdidos en mil curvas imposibeis, ou de aires mariños prolongandose desde as rias ás vides nas orientacions perfectas e nos solos axeitados. Neste Pais irreproducibel noutros lares do mundoviño carecemos de formación e de información, dependemos polo tanto do que desde fora nos impoñan os diferentes gurús e medios. Os medios de comunicación galegos, agás o periódico A Nosa Terra, están ausentes da cultura que Baco e Dionisos nos regan pola gorxa adiante enchendo o noso espirito.

Tampouco temos estudios superiores para as suas viñas e adegas, posibelmente por iso as suas mil potencialidades ainda non son e a creatividade escasea, esta última máis relacionada coa falta de cultura do viño e coa imaxinación e non coa reproducción de receitas e pautas protocolarias.

O que si temos nesta terra dos mil viños brancos e tintos é unha hostaleria dominada na sua inmensa maioria polo trinomio: Rioja-Ribera-e as veces Mencia… ?  Pero … coma a ciencia infusa non é, non se pode esperar máis cando non se lle fornece de coñecementos, ademais nestos momentos este sector atopase apagado e contraido pola situación, sen pulos … deprimido.

Na outra banda do mundoviño as adegas bulen con diferentes iniciativas e frenética actividade, a necesidade apreta, pero con eco desigual.

Seguiremos demandado unha formación non pontual senón estabel, continua e de calidade, que a educación regulada non ofrece, e muito menos as pinceladas deslabazadas que academias e demáis vividores da formación ofrecen sen fundamentos nen continuidade e que a oferta pública descoñece ou mal interpreta.

Bicasme… se pecho os ollos fico co verdecente dos teus reflexos… imaxinandome no pequeno paraiso que ofreces… entre o branco espido e luminoso da froitas, brancas e espidas como a tua pel de flor… branca sedosidade, corpo de tacto envolvente que esconde a vibrante paixón que acelera os sentidos no seu paso… no final, a amarga despedida remata por alongar o pracer e o recordo… ate o seguinte bico… ainda na lembranza o ambiente que rodeou o noso encontro… as laxas molladas polo pequeno fio que deixou o regato primaveral, as humedecidas pedras frotadas… a luz que intensifica o branco das froitas e das flores… as prantas aromáticas teñindo o aire desde o fondo dos matos, a fresca dozura da pavia que nos leva ós verans de pequenos… as encostas de xisto… Gomariz.

Os viños de Rueda pasan por ser, no mercado do estado español, o contrapunto cualitativo ós brancos galegos, teimudamente comparados ó albariño das Rias Baixas, como din.

A semana pasada estuvemos en Mendivinia, feira de viños de Rueda que se celebra en Medina del Campo, e pudemos comprobar, por medio dun importante número das adegas que forman parte desta denominación de orixen, as características da vendima do 2008.

As sensacions que nos deixaron podense describir de duas formas diferentes: nos viños máis xovenes asulagadas polos aires das froitas máis exuberantes, as veces en forma dun biofroitas, e nos viños con estadia en madeira dominadas polos aires torrefactados. Comprenderan entonces o escaso feeling que houbo.

Houbo excepcions, pero moi pontuais, como o Belondrade y Lurton ou o Finca Montico, o novo viño de Marques de Riscal.

Asi a todo este domingo tomei o Naia, pero do 2007, que recorda, hoxe, máis á Castela de campos abertos suspendidos baixo o clima continental desas alturas mesetarias, que o pesado e denso tropicalismo da sua primeira edade apos embotellado, xusto hai un ano, e que nestos momentos mostran os 2008, tamén a versión de seu. Eses campos que mesturan os tonos verdes do vexetal e das herbas adosados milimetricamente ós pallizos dos cereais e a palla, nunha boca de recio caracter, austera, cun nítido amargor final precedido dun paso redondo rodeado do xusto frescor.

Antes de onte cambiamos de terzo, para ben claro, e visitamos á última hora o Vinis Terrae, salón de viños galegos, onde exceptuando os diferentes e atractivos viños de terriña, viñas orantes e impregnadas de algo máis do Igrexario de Saiar e do Pago de Bemil, ou  bañadas polo Mar de Arousa no Pago de Xoan da Adega Benito Santos, o Pradio fidel reflexo do paso do Sil na Ribeira Sacra e o Castro de Lobarzan nas ladeiras do concello de Monterrei, case foi un monográfico degustando as múltiples posibilidades, caracteres e personalidades que o pequeno universo do Ribeiro oferece.

Que pracer poder viaxar neste microcosmos desde a elegancia planetaria dos Lagar do Merens, quen falou de Borgoña!!?, sempre impresionantes, derritenme coma unha caricia de Ela, ate a expresión sen titubeos do potencial aromático destas castes conxugadas nos Pazo Casanova e nos Sameirás, un abrazo de Ela envolto nas suas esencias, deseguro poderia seguir cos de Armán, de Martín, Davia, Costeira… … pero non houbo tempo de probalos e prefiro rematar co autor da copa que agora disfruto, lembrandome de Ela.

Quen falou da mineralidade do Loira!!? esta copa do Encostas de Xisto de Coto de Gomariz trascende máis alá da terriña e da caste, saboroso, fresco, expresivo, complexo, longo… deixando o seu rasto na copa valeira.

Graciñas Sebio por todo o que facedes alí, en Gomariz, as veces incomprendido, outras non valorado, pero sempre co fundamento da vosa devoción ás castes e ós solos das vosas terriñas, e que tan ben mostrades e explicades.

…

Deslicei-me no teu branco,

dunas sedosas que me acariñaban.

Perdin-me mais unha ves

naquela profundidade verde transparente

circular meteorito de xade

nos meus olhos proxectar-se… permanentemente

Antonio Cajide Gulin forma parte do grupo de colleiteiros elaboradores que despois de traballaren noutros mesteres alleos á tradición vitivinícola familiar, decide abandonalos para voltar ás suas orixenes, exemplos coma ál abondan no Ribeiro e tamén nas outras denominacions galegas. O camiño non ten outra que, no viñedo, recuperar as castes tradicionais brancas e tintas, sen cair no monocultivo, practicando unha viticultura respectuosa co medio natural e axeitada á vocación das diferentes variedades. Na adega coa manipulación coidadosa e a intervención sen excesos, cos medios máis axeitados.

Antonio elabora co froito das suas viñas, en Santo Andrés de Camporredondo (Ribadavia), ademais dos Sameiras branco e tinto e dos máis básicos Viña do Avó, o Sameiras 1040, un branco no que participan a partes iguais a treixadura, o lado, a godello e o albariño e que recibe este nome porque a partir da densidade de fementación 1040 pasa a desenvolver a mesma en barricas de madeira de 525 litros, onde unha vez rematada permanece seis meses. O seu enólogo é Alvaro Bueno que tamén elabora na adega Lagar do Merens ademais do proxecto de seu denominado Dos Hectáreas.

Sucedense os aromas en armonia, ben xunguidiños, desde o seu pallizo finamente dourado. As flores brancas marcan o ritmo seguidas da fruita sinxela, branca e de oso, e do mel, todos ben collidos da man. A boca é fina pero sedosa, sinceira e transparente que se crece cara o final.

Toscana … e deseguido imaxinar paisaxe, cultura… Montañas e praias ó norte, os bosques de Mugello e Cosentino no leste, Siena no medio, e por todas partes lombos ondulantes coma unha caricia con oliveiras, frutais e cipreses … e ondas de viñedos. Ou inundarse do humanismo e do renacemento que agromaron nas suas vilas. Se o número de castes é interminabel a lista de personaxes que deu esta terra semella tamén sen fin: Dante, Petrarca, Boccacio, Giotto, Donatello, Brunelleschi, Verrocchio, Botticelli, Miguel Angel, Leonardo da Vinci, Piero della Francesca, Galileo, Maquiavelo … máis logo as vinganzas, o mecenazgo, os Borgia, os Medici … Algún pouso arrecendoso e escintileante ficará entre as pingas que no copo deixan os viños destas terriñas.

Neste escenario Toscano de raigames etruscas, a historia do viño remóntase á edade media ainda que o seu viñedo empeza a delimitarse cos Medici no 1430. As denominacións que destacan, entre as máis de 50 que  posue, son o Brunello de Montalcino, o Vino Nobile de Montepulciano, o Bolgheri, Vernaccia de San Gemignano e o Chianti Clásico co resto de Chiantis: Colli Aretini, etc. Ademais da IGT Toscana baixo a que aparecen a maioria dos supertoscanos.

A diversidade climática da Toscana permite a adaptación, á par das locais sangiovese, canaiolo, colorino, mammolo, cesanese, trebbiano … das variedades máis internacionais, de todas elas.

Di a tradición que o sangue de Xúpiter  remontase á civilización etrusca (séculos VIII a II a. C.), pero as mencions históricas á sangiovese datan do século XVIII. As cen mil hectáreas desta variedade plantadas por toda Italia representan o 10% do seu viñedo. Os clons do sangue de Xúpiter son o sangiovese grosso (Brunello Prugnolo Gentile ou sangiovese di Lande en Greve in Chianti) e o sangiovese piccolo noutras zonas da Toscana. Outros seus nomes son: sangioveto no Chianti, prugnolo gentile en Montalcino, calabrese no Aretino ou maglioppa en Chieti. 

La Poderina é un Brunello de Montalcino elaborado pola Tenuta La Poderina, pertencente ó grupo Saiagricola. Esta Tenuta dispón de 10 h. adicadas ó Brunello situadas en Castelnuovo dell´Abate.  Combinan sistemas tradicionais con innovacions máis modernas, asi seguen empregando os Botti, grandes toneis de carballo de Eslavonia, xunto ás máis pequenas bordelesas. Neste Brunello o 60% da massa afinase nos botti e o 40% en barrica, estos últimos durante os primeiros doce meses, os segundos doce meses toda a massa estadia nos botti, despois unha breve pasaxe en aceiro e finalmente 18 meses en garrafa. La Poderina está elaborado con  brunello (sangiovese grosso).

Equilibrio e elegancia, e lonxitude, mui longo … e saboroso, densidade de tanino sedoso… e xusto frescor (acidez)… De lonxe un bosque, tapado por un aire de acetona (grandes toneis) e o coiro que nos cubre, despois do bosque os recordos da trufa e o cheiro das fruitas: casis, grosella e outros fruitiños vermellos con regaliz negro…ó final, como no principio, os ecos da madeira volven  a escoitarse a modo de caixa de charutos e torrefactos.

Hai cinco anos, durante unha visita por varias adegas de Valdeorras, comimos en A Coroa, adega situada no barrio do mesmo nome da vila de A Rua. Tuven a sorte de sentarme preto do seu propietario xa que, despois dos aperitivos e logo de ausentarse uns minutos, trouxo á parte da mesa onde nos sentabamos, o resto nin se enterou, unha única botella sen etiquetar, coma se un tesouro fora, dun tinto de bagoa densa e colororeada, gusto carnoso e complexos aromas que nunca imaxinara en Valdeorras. No posterior percorrido pola adega percateime dun pequeno depósito de 2000 litros onde bagos de garnacha tintureira, estruendosamente violetas, transformabanse no xugo que cinco anos despois degustaria grazas a Manuel Gago, convertidos neste viño xa etiquetado e comercializado nun número non superior ás 2.500 botellas. Etiqueta que na sua contra ven sendo unha acumulación de despropósitos, o primeiro deles por titular o viño de Tinto Roble e deseguido non facer ningun tipo de referencia á variedade, á localización das viñas ou a sua edade, limitandose a citar a coletilla manida esta pero, xa postos, sen especificar o tempo de roble ou o seu tipo. Nembargantes si fala do outro despropósito cal é o de estar a adega levantada sobre un antigo castro romano catalogado por Patrimonio.

Esta adega tivo o acerto de descubrir o resultado da versión das viñas vellas e perfectamente madurecidas da deostada garnacha tintureira.

Ladeira Vella A Coroa 2005

A densidade coloreada de cereixa picota traslada esta profundidade a unha boca pola que pasa cun tacto redondo e denso, contrapunteado pola impronta da fresca acidez e a tanicidade da tintureira, con aromas que viaxan tamén entre a calidez dun dia de vendima coa sensación de andar entre a fruita negra e vermella madura, a herba seca e os matos, o cacao e o terroso que se vai abrindo a unha punta mineral máis fresca e balsámica, cando paramos a refrescarnos e repoñer folgos.

De nebbia - néboa nebiolo. Fenómeno natural que acontece habitualmente na vendima de Las Langas, colinas de ladeiras escarpadas entre os 250 e os 500 metros no mundo do Barolo Piamontés. A questa caste non lle valen as zonas baixas pola sua inherente humidade, nen as altas polo vento, non menos inherente a elas.

Enigmático, desequilibrado … son alguns dos adxectivos a él adicados. Datos máis empíricos son o seu cedo agromado e a sua serodia maduración (ciclo longo), ou o seu alto grado alcoólico, altura á que tamén chega na acidez tartárica, os seus poucos antocianos e o seu poderoso taninagem … factores que obrigan a unha espera de anos para se conxuntaren. Despois desa espera os adxectivos ó seu viño tornan para falaren de finura, elegancia e longo apos gusto sen abandonar a sua tanicidade e marcada acidez, inherente a si mesmo. É polo tanto un dos viños máis lonxevos pero que manten os seus complexos aromas na sua extensa vida.

O territorio Barolo extendese ó longo de 11 concellos, cinco grandes e seis máis pequenos, cadanseu divididos en pagos-terriñas ou viñedos de calidade pertencentes á sua vez a varios propietarios: sistema de municipios-microparcelación-climats

Aldo Conterno elabora en Monforte d´Alba, Bussia DOCG, no corazón do Barolo, con nebiolo das 25 hectáreas de viñas con máis de 25 anos a unha media de 400 m. de altura, con exposición sur - oeste e solos con estratos de area de cor gris parda alternandose con margas calcáreas brancas e azulastras, este Barolo de 14´5º no 2004. Despois da fermentación permanece durante cinco meses coa curtimenta nos depósitos de aceiro, posteriormente envellece outros 26 - 28 meses en grandes depósitos de carballo de Slavonia.

Ven enlacado, coa cor atenuada, fino, elegante pero incisivo e directo, acompañado de fruitos vermellos, pementa, canela … deixando un final de sensacions balsámicas extendendose no tempo nun eterno retorno de aromas. Na boca “tanino de bigote”, fundente, marcado de preto pola evidente acidez.

Monterrei é a única d.o. galega non debedora do Miño, as augas que regan as suas terriñas rematan, despois de atravesar Tras os Montes, no Douro máis galego. Este feito xunguido a posuir o clima máis seco do Pais define o estilo dos seus viños, sobre todo nos tintos. O carácter máis atlántico dos viños da vertente miñota permite trazar un fio argumental entre elas que ó falar de Monterrei transformase nuns aires durienses cargados dun atlántico mediterraneizado.

Entre os viños que elabora a adega Ladairo na parroquia de O Rosal en Oimbra este é o de elaboración máis seleccionada: as viñas máis antigas de mencia, arauxa e bastardo, que pasan unha crianza de oito meses en barricas novas, de un e de dous usos de carballo francés.

É lóxico poñer a procedencia e orixen do viño, determina o seu carácter, incluso o nome dos bagos que nel interveñen, indica a sua personalidade, pero resaltar do xeito que o fai este viño o recipiente no que pasou oito meses é sobrevalorar, case por enriba dos anteriores, a sua importancia.

Denso pero agarimoso, abraza o padal co cálido frescor da seda … galega. Acereixado con fruita e flor rodeados da cremosidade e o ambiente especiado do carballo, daquelas carballeiras que se extenden envolvendo as leiras coas fruitas vermellas e as flores azuis e as corredoiras pedregosas.

Atopar viños tintos en O Rosal non é unha tarefa doada. O representante máis famoso desta zona, o da etiqueta coa flor vermella, parece que pasou a mellor vida, pior para os seguidores de Baco. Polo menos na apariencia antes descrita.

Nesta pobre historia que xungue O Rosal cos viños tintados hai ben pouco que descubrín outra personaxe. Tratase do Quinta do Ramo, viño tinto elaborado cos bagos das castes tintas tradicionais nestas terriñas da d.o. Rias Baixas que miran cara ó sul no tramo final do Miño, ás portas do Atlántico (sur-Miño-Atlántico) e que non son outras que o caiño, o sousón, a recuperada castañal e a engadida mencia. Bagos do pequeno viñedo rodeado de arboredas centenarias que posue a casa de turismo rural, do mesmo nome co viño, na parroquia de Forcadela do concello de Tomiño. Elaborado para esta casa rural nunha adega próxima.

Seguramente a sua distribución non alcance máis alá das bisbarras do sur da provincia de Pontevedra. Foi descuberto no restaurante Don Pelayo de Tui, un dos muitos locais desta histórica vila nos que se pode combiñar bo xantar e bo viño.

O Quinta do Ramo do 2007 (non sei cantas anadas levan) ensinounos a finais do inverno a primavera que xa está.

Primeiro coa fruita vermella e a negra máis radiante, seguidas dunhas pingas florais sobresaindo do seu atractivo trasfondo especiado, mestura dos recordos do azafrán cos do pao de regaliz.

Máis adiante o floral apoderase da primavera.

Aquela prácida, agarimosa e envolvente face aromática transformase na boca nun vento fresco, do que penetra no corpo se nos pilla sen o gore tex dalgún bocado sólido.

No padal ensinase cun corpo sedoso sustentado nunha firme acidez, facendo que a boca se impregne de saliva cargada de froita.

Outra vez aquel bico fresco e goloso que nos fai chegar ás estrelas nunha noite que precisa do abrigo dunha aperta cálida.

Aglianico e Vulture. Unha caste e un Monte (Volcán). Unha unión para iren máis alá, come altro della vita … della mia e della tua

Basilicata é unha terra inserida no corazón do triángulo que forman o Tirreno, o Adriático e o golfo de Tarento, seguramente das zonas menos visitadas de Italia. Alí o vello volcán do Monte Vulture (1326 m.) deixou as suas pegadas nos solos e na bioloxia do seu contorno antes de morrer. Asi definiu o selo dos viños que no futuro se elaborarian nas suas terriñas. O froito desta impronta volcánica e a do seu clima, caracterizado pola gran diferenza térmica entre o dia e a noite, xunguidos ao Aglianico, para o común ellenico que refire á sua antiga orixen grega (hellenicus), son xugos báquicos de forte, diferente, acusada personalidade.

O Aglianico del Vulture é o único viño con denominazione de origine controllata da Basilicata. Solo son admitidos nesta d.o. os viñedos ubicados sobre penedos de orixen volcánico, 1.437 hectáreas para 1192 viticoltores.

Da Cantina do Notario,  situada en Rionero in Vulture, que como os nomes dos seus viños fai referenza á profesión do seu propietario Gerardo Giuratraboccetti, degustamos o seu aglianico del Vulture “La Firma” 2005 , criado durante doce meses en barricas francesas novas e de varios usos en antigas grutas de tufo volcánico.

Aroma de peso, pesado, escuro, do que sae como da boca dun volcán a esencia mineral, pola sua negrura volcánica, deseguido, cando o tridente mariño Tirreno-Adriático-Tarento levanta estos aires nebulosos, aparece a fruita negra, para non desentonaren, e na mesma tonalidade as especiarias. No final fica o sándalo e o pao de aromas apagado pero ainda fumeante.

A granatosa e apicotada cor brillante entra na boca cálida e corpulenta, deixando antes do seu apos gusto mineralizado a rusticidade do seu tanino rugoso rodeado dunha clara acidez.

Un viño francés, na sua máxima expresion, evoca un terroir e un vigneron nun contorno especial para os bagos. O viño italiano en idéntica expresión o que transmite é cultura, coma se as cores reflectir foran un mosaico con mil historias, de aromas perfumados coas vivencias de familias, vilas e culturas e o gusto que deixa o pouso da vida que as pedras sentiron pasar.

Juancho Asenjo fala dos viños de esa península coma se falara das flores do seu xardín, asi sucedense nomes de indicacions, de castes, das máis de 1.500 que por ali vexetan, de vilas, paraxes, penedos, vales, sistemas de elaboración, cunha naturalidade pasmosa. As tebras que nos rodeaban cando falabamos dalgun viño daquelas terriñas deixan paso a un chisco da luz do Mediterráneo, do Tirreno ó Adriático, e da nitida luz alpina que baixa dos Dolomitas e dos Alpes varios surcando Apeninos e volcans. A disculpa ideal para traer a este caderno dos bagos unha miniserie a eles adicada.

Esta pequena travesia itálica comeza por un branco da Campania, que para os gregos era Enotria ou terra do viño. Con centro en Nápoles a Campania extende ás suas beiras ó carón do Tirreno, con puntos xeográficos recoñecibeis como as illas de Ischia e de Capri, a península de Sorrento ou o mítico Vesubio que sepultou Pompeia e con ela a Plinio o Vello, o gran relator da vitivinicultura do primeiro século da nosa historia. Campania é unha terra de penedos e montañas que se caracterizaba por unha elevada producción vinícola, da que so unha pequena parte estaba amparada por algunha D.O., pero coma  moitas outras zonas sufriu unha evolución desde o dominio das cooperativas ate os productores que buscan  a calidade preocupandose polo terruño, pola viña e polas variedades locais. Campania é a terra do aglianico (nome que remite ó helénico), co que se elabora o mítico Taurasi que é o viño máis importante do sur de Italia. Da Campania tamén é o Falermo do Massico. Os brancos máis senlleiros son o Greco di Tufo e o Fiano de Avellino. Algunhas das variedades tintas son a guarnaccia, o piedirosso ou o primitivo (o famoso zinfandel californiano) e as brancas biancolella, coda di volpe, fiano, greco ou verdeca.

Tomamos o Fiano de  Avellino DOCG da anada do 2007 dei  Feudi de San Gregorio, elaborado en Sorbo Serpico na provincia de Avellino. Este Fiano presenta a sua orixen volcánica cunha apariencia dominada polos aires minerais, entre os que aprecimos con máis claridade o silex. Deseguido, unha vez disipados os primeiros efluvios, aparecen por debaixo os herbáceos frescos e os máis aromáticos, como o hinojo, tamén as fruitas, pero estas reservandose para aparecer con máis nitidez no paso de boca, que asi resulta fresco e saboroso marcado polo caracter cítrico do pomelo.

Estivemos un tempo ausentes. Mergullados no silenzo das rochas, acariñados pola brisa peinada das altas pradeiras, envoltos na humidade da néboa que a media mañán nos aperta, antes de alcanzar as aristas cortantes que levan ó cumio, que non da chegado, coma ti, onde non se pode chegar máis alto. Alí manda o sol, a calidez que non queima, o frescor que desperta os sentidos e resalta con nitidez o que esconde. Entre o branco das nubes o sol carga de calorias a frescura do norte que tiñe de azul escuro o Cantábrico, agora rubí brillante e lixeiro entre baias silvestres, herbas molladas e o fio mineral que a terra exhala.

Despois, coma ti, desaparece cara o solpor, máis alá, deixando no mar o rasto transparente do seu camiño e o imborrabel das sensacions que fican gravadas.

Seguro que estaba pensando noutra historia cando describín este viño de alta montaña, cecais as suas sensacions iban por esos contornos e logo foronse mesturando con outras que alguns espazos che devolven e que o tempo non da borrado.

Obanca 2007, viño xoven elaborado con carrasquín, albarin tinto e verdejo negro por  Bodegas e Viñedos Obanca, nas terras do viño de Cangas de Narcea. Elaboradores tamén do monovarietal de carrasquin Castro de Limés, daquela descrito con máis protocolo.

Onte inagurouse o Ponteviño, xornadas formativas sobre o mundo do viño e algo máis. Estas xornadas que se celebran en distintos establecementos de Vigo están estructuradas en tres apartados:

Ponteviño Catas: que consta de tres cursos de diferentes niveis.

No Pazo dos Escudos contaremos coa presenza de Manuel Gago para falar do mundo da comunicación e o viño, con Juancho Asenjo que nos abrirá os ollos ó por estes lares descoñecido mundo do viño italiano, a Luis Gutierrez cos viños de Portugal, ademais trataremos o mundo da cervexa, dos cafés, das augas, ou as armonias entre os queixos e o viño que traerán desde Poncelet en Madrid, pola sua banda  Manuel Castro, enólogo da Cooperativa do Ribeiro, presentará unha ponencia sobre os viños doces, co Tostado polo medio claro. Hoxe abre o curso Alfonso Losada, da EVEGA de Leiro, cos novos viños brancos galegos.

Ponteviño Cociña con cursos de cociña e viño, reposteria e viño e de cocteleria.

Ponteviño Aberto con diferentes cursos, como un para periodistas e outro para desempregados (este curso no Red Delecious do centro comercial A Laxe).

Wine Meeting que se celebrará o dia 4 no Pazo dos Escudos con catas de queixos, aceites, cervexas, miniferia de viños e productos gastronómicos, cata de albariños e unha cata con Raúl Perez.

Máis en Ponteviño 2009

Nariz sutil, delicada, coa intensidade dunha conversa en voz baixa. Un recodo impregnado de aromas atemperados polo frescor do manancial. Asi, ó circundalo descubrimos, coa forza tenue do adornado por esta frescura, ás froitas vermellas, ás flores, ós matos verdes, ás ponlas caidas e ó regaliz que con suavidade van sucedendose dando paso, despois desta longa conversa susurrada, a unha sensación balsámica, lixeiramente mentolada, que anima a outro arrodeo.

Cunha conversa neste tono o seu paso so pode ser suave, como aquel regato que refrescaba ós froitos, ós matos e ás flores. Bebese con facilidade, deste xeito o viño flue da botella á copa e desta o padal  coa reiteración coa que bicamos a unha moza, melosa e fresca, antes de ver as estrelas.

A  adega Casal Novo atopase en Rubiá de Valdeorras e as suas viñas en Valdegollufe, A Pontecela e Valdeseara. O que caracteriza e chama a atención desta zona de Valdeorras é a sua gran luminosidade. Este tinto de mencia na anada do 2007 posue 12´5º

Tiña a intención de traer da Feira do Viño de Amandi un bo feixe de botellas, pero entre que non quedei ó xantar e que ademais estuven mercando queixo, mel de Gundivós, aceite de Quiroga, algunha bola de pan e un par de regalos, quedoume o tempo suficiente para saudar a Jose Rodriguez e facerme cun par de botellas do seu viño Viña Regueiral, que xa está gardado para dentro duns mesiños, ainda que a piques estuven de caer na tentación de abrilas para acompañar o gran cocido deste domingo, o último da temporada. Tamén fixen unha infructuosa tentativa de mercar o El Pecado, e unha segunda por medio de Luis Paadin, pero sen éxito ambalasduas. Haber habia, ali estaba, mais…

O que non esperaba era a sorpresa que gardaba a bolsa de agasallo coa que nos obsequiou o concello de Sober. En cada unha das bolsas habia unha botella diferente, na miña, cunha imaxen que prefiro non describir, estaba a do viño Estrela. Descoñecia este viño e actualmente so sei, ademáis de que está boísimo, que foi elaborado polo colleiteiro Carlos Diaz en Vilachá de Doade coas suas duas hectáreas de viñedo nas beiras do Sil. Extraio desta crónica sobre o Estrela unha frase que me fixo dubidar: “Arrinquei castes malas e deixei case todo mencia cunha pequena aportación de garnacha”. Polo de arrincar castes malas (que castes?), e o de deixar so mencia (porque so mencia?).

Apareceu cunha preciosa e intensa cor cereixa picota abrazada por un morado relucente. Na copa deixou bagoas amoratadas caendo coa velocidade do frescor e da mocidade. Leva a expresión da fruita sen ataduras, desprendimento adornado de flores que deixan no fondo aos matos reverdecidos para completar este ambiente primario. Na boca marca o seu carácter varietal e territorial, cunha mestura do aire tradicional que nestas terras foi e do estilo agarimoso pero fresco que marcan os novos tempos en Amandi e na Ribeira Sacra.

Sensacions que foron aportadas durante catro dias da semana seguinte á feira, na copa postlaboral que apacigua o espirito, esnaquiza as tribulacions, relaxa o corpo e nos traslada cara aquelas ribeiras.

Fun a modo,

sobre a alfombra dos bosques reverdecidos,

dos chans cubertos cos restos da invernía,

co espertar dos soutos e o son do seu bulir,

o longo dos penedos,

sobre as rochas dos outeiros e os matos das portelas,

ondulacions surcadas ó ritmo das suas notas,

intervalos nos que recordaba o seu ton meloso cos grolos do Pecado,

coa cor viva e resplandecente dos seus ollos e a profundidade do que garda no interior,

fresco coma un bico de seu, coa limpeza e o agarimo daqueles beizos,

de paso aveludado coma os camiños que me deixa recorrer,

despois, xa envolto nos seus perfumes intensificados polos roces e o calor de nos, recordo na distancia a sua imaxen e as suas esencias co apos gusto do pracer

ate voltar cun novo grolo a sumerxirme en ti.

Este sábado 3 de abril o traxecto desde a costa cara o interior do Pais, entre o Condado e o Ribeiro, mostraba a torcida carioca dos toxos acariñando as ladeiras co seu son de Bossa Nova. Desde o Ribeiro ate as Ribeiras era a elegancia menos estruendosa das xestas en flor, nun verde auga que me recorda alguns ollos.

A Feira do viño de Amandi é unha feira incluida nunha festa popular ou unha festa popular incluida nunha feira, co bulir da xente procedente de todas as parroquias do concello e muito máis alá, envoltos nos cheiros de seu, cos postos de mel e cerámica de Gundivós, o aceite de Quiroga, os mil e un tipos de bolos de pan, incluidos os de Cea, o artesán de Canaval cos seus coiros e abalorios, as carpas preparadas para o xantar, e demais ingredientes que atopariamos en calquera festa do Pais. O contrario da frialdade dun recinto feiral.

Nesta edición presentaronse á cata oficial, a outra levaba tempo polas ruas, dazanove adegas desta subzona da Ribeira Sacra. Rodeados do ambiente festeiro, asi a todo concentrados na nosa tarefa, pasamos destos 19 aos dez finalistas dos que sairian os tres premiados do domingo.

Como era a primeira vez que asistía á cata oficial desta feira viña como unha tábula rasa, limpo de calquera predisposición negativa ou positiva de precedentes edicions, so co pensamento nestas terriñas, nas suas variedades, no seu clima e sobre todo nas suas xentes, que é o factor que máis está cambiando desta ecuación nos últimos anos. 

As sensacións foron mui positivas, a gran maioria dos viños mostraban un bo nivel, sobresaindo entre eles cinco, todos coa expresión da primavera nas suas entranas, fresca pero saborosa, con cores vivos e brillantes, non mui profundos, coas fruitas que serán, en negro por eiqui e vermello por alá, coas flores que son, nalgún deles cunha forma máis densa que non daba identificado ate que, coincidindo coa marcha do sol, nos acercamos ó mirador do Cotarro onde, despois de asomarme no balcón suspendido 300 m. por enriba do Sil sobre a alfombra de xestas en flor, puiden recoñecer no seu escenario natural o cheiro que aquel viño transmitia, asi cando, lonxe da sua orixen, lle saquemos a rolla e o sirvamos nunhas copas volveremos a viaxar cara aquelas terriñas entre os seus aromas.

Grazas á xente do concello de Sober que tan agarimosamente nos acolleu esta fin de semana, ainda recordo a divertida e saborosa cea na Rectoral de Anllo.

Parabens ós premiados: Viña Regueiral, Guímaro e Tear. Todos, pero especialmente eles, pagan a pena ser disfrutados coa mellor compaña.

Nunha das mellores paraxes do Condado atopase a parroquia de Porto formando unha península que se adentra no Miño, creando un microclima especial grazas á sua orientación, pendente e proximidade ó rio. Nesta parroquia do concello de Salvaterra do Miño está o Pazo de 1561 que fora morada principal de Pereira de Castro, descendente de Sancho I de Portugal. O Pazo San Mauro está situado nun enclave excepcional para o cultivo das variedades brancas tradicionais do Condado e polo tanto para a elaboración de bos viños. Abrazado polo Miño o viñedo deste Pazo ten a forma dunha cuncha protectora do norte, cunha orientación ideal para a maduración dos bagos e o solo de cantos rodados nas suas ladeiras.

As cepas de máis de trinta anos que participan no Sanamaro son maioritariamente de albariño coa pequena aportación do loureiro nun 5%. Nove meses en depósitos de aceiro coas suas lias é o tempo que ten pasado denantes de seren embotellado.

Toda esta sucesión de factores que dan forma ó Sanamaro do 2005 fan pensar nun viño para o cual o tempo sexa un aliado, ou o último factor que remate por dar outra dimensión á sua personalidade. Nembargantes, namentras cos aromas podemos soñar ou trasladarnos polo recordo e a memoria destos espazos, cando o gusto espera ser inundado con sensacions de calibre parello, a impresión final e a de non ter chegado tan lonxe.

Os factores que faltan para definir o que ven sendo este viño é a pertenza ó grupo adegueiro rioxano Marqués de Vargas e a dirección enolóxica de Cristina Mantilla, unha das innumerabeis adegas que asesora, consulta ou visita, as veces dificilmente distinguibles. Seica en Portugal empezan a cuestionar a figura do enólogo consultor, alí figura mui extendida. A maioria xa non innovan, se é que algunha vez o fixeron, aplican receitas. Mais ese é outro tema. 

Coa cor da palla dourada por un sol brillante, coma os seus destellos, o Sanamaro remitenos cos aromas a un xardin impregnado de cheiros, e alí trasladanos entre flores brancas e amarelas, as plantas con perfume e as fruitas maduras da mesma cor cas flores, no fondo, pero non mui lonxe, un panal. Na boca toda esta expresividade aromática convertese nun lixeiro recorrido co tacto da seda, pero do que cabia esperar un algo máis

Esta semana definimos un chisco máis o concepto que temos do atlántismo viticulturista, pola sua banda o sentimento sigue onde estaba, sabemos de onde somos, o que temos pasado e cara onde queremos ir, hai orgullo e fe, é dificil facer parvadas co que temos, máis foi o que se fixo grazas a adorar totems alleos.

A primeira cita levaba por nome Tops Transfronteirizos

estaba organizada polo grupo que edita o periódico mensal Hostaleria Galega, Turismo e Gastronomia, e que por ventura para os convocados a esta cita desenrolouse no restaurante do Chef Rivera. Ali compartimos mesa cos dicharacheiros compañeiros portugueses: un par de periodístas lisboetas, o sumiller do restaurante Degusto da viñoteca Vinhos & Coisas de Porto e Joao Guterres de Aromas do Vinho en Valença, para catar a cegas vinteun viños dos que catro eran galegos, dous do Bierzo, doce durienses, dous de Ribera del Duero e un de Toro.  Despois da cata tuvemos o pracer de degustar o magnífico menú que baseado na lamprea cociñou o fillo do chef, sinto non recordar o seu nome, catro pratos co bicho de marras que teñen descrito e fotografado con gran precisión hai ben pouco alguns amigos como o gourmet de provincias, pantagruel e makeijan. Nesta cea tuvemos a ocasión de ser testemuñas do emotivo relevo na dirección da delegación galega da organización internacional de cociñeiros euro-toques, que pasa de Toñi Vicente ó Chef Rivera.

Os resultados da prova podense consultar na páxina web do periódico HGT&G. Pese ás características deste tipo de catas, o escaso tempo que podes adicar a cada viño, puiden comprobar que nesta ocasión, agás no caso do Pitacum aurea, coincidin coas degustacions máis pausadas e alongados no tempo coas que adoito gozar dos viños, asi as miñas mellores puntuacions foron por este orden para o Pintas de Sandra Tavares e Jorge Serodio, con diferenza, o Redoma de Niepoort, e despois deles a sorpresa do Pitacum e os galegos El Pecado de Raúl Perez e A Trabe de Xose Lois Mateo. O Goliardo de loureira era a mostra cega número cero, a destinada para despertar os sentidos, que non era puntuada pero que a min despertoumos de tal maneira que ficou o meu carón toda a cata, de cando en vez serviume para refrescarme o nariz despois de ser golpeada por algunha que outra mostra. Neles a elegancia, máis doada de atopar no atlantismo, a frescura, a fruita máis radiante e os aires bálsámicos frente a golosidade, a potencia e a impronta sobredimensionada da madeira doutros mares, nesta cata evidente tamén nos Ribera del Duero e nalguns do Douro. Despois da prova reencontreime máis detenidamente co Meruge dos Lavradores de Feitoria e o seu caracter balsamicamente duriense e co Gouvyas e o Quinta do Infantado de Joao Roseira, que coma o seu elaborador portan unha personalidade atractiva e diferente ós demais, nos 2006 tardando máis en presentarse.

O dia seguinte, martes 24, no restaurante do ifevi organizamos unha viaxe por xeografias atlánticas pilotados por Xoan Cannas. A influencia deste mar, unha especie de comunión que xungue vocacionalmente aos viños de terriñas diferentes, algo asi coma o nexo que tamén existe entre os paises celtas que miran cara o solpor dos que Galiza forma parte. Aqui falamos da influencia climática que o Atlántico leva asociada, e que se reflexa no esquelete e tamén na musculatura dos viños, pero incluso no caso dos que se escapan a estas formas e maneiras máis sutiles, con máis peso, como nesta cata o VX 4 Cuve Caco, no fondo deberian manifestar ese frescor inherente a sua vocación. Frescor que non significa acidez, nin ten que ver fundamentalmente con este parámetro. E a sensación que atempera a carga das estacions e fai fluir a vida e o grolo de xeito máis equilibrado.

Cando unha persoa, despois de pedirlle que pilote unha viaxe o través da cultura e do concepto do viño atlántico, che propón o que Xoan Cannas puso no papel, xa nada máis debuxar as primeiras pinceladas fiquei coa boca aberta,  … so podes decirlle que adiante, facilitarlle o camiño e apartar o que tiñas pensado para outra, pero mui próxima ocasión. Persoas que saiban de viños a pao seco hai muitas, cunha especie de acumulación de datos e, na maioria das vegadas, de ideas preconcebidas a sua vez por outras persoas, nembargantes xente que vaia por diante e mire máis alá, ou chegue alí e saiba ler entre as liñas de todo este mundo, son os menos..

Partimos de Sanlúcar de Barrameda coa Manzanilla pasada Pastrana da Vinícola Hidalgo, por suposto, e ademais do incontabel das suas virtudes, coa pegada salina do atlántico. Despois de virar a nave 90º en San Vicente achegamonos á Península de Setúbal para cun Moscatel de seu, neste caso o Alambre de 20 anos de Jose Maria da Fonseca en Azeitao, apreciar ate onde se pode chegar cunha variedade coma esta. Pechamos o círculo da estirpe xenerosamente nobel do Atlántico en Porto co Tawny de 20 anos da casa Niepoort.

A ruta dos viños tranquilos ensinounos algo que levaba anos esperando, un Colares de 1965, ramisco prefiloxérico dos areais próximos a Sintra destinado a esperar o paso do tempo, en Portugal seguimos tamén con viños que nacen coa vocación de esperar o pulimento do tempo, o atrainte carácter de Bairrada: Quinta das Bageiras e Quinta da Dona. Despois de Portugal o natural é seguir polos galegos, e viceversa, e disfrutamos dos extremos nos que moven os tintos galegos: o fundamentalismo atlántico do Goliardo caiño e o carácter duriense do VX 4 Cuve Caco de Gomariz, deseguido o Bierzo co Castro Valtuille do 2005. O diálogo persoal con cada un deles e o comentario coseguinte merecen unha entrada propia e hoxe xa é tarde, polo que sigo o relatorio da xornada que chegados a este punto pegou un chimpo para achegarmonos á representación atlántica da Rioja Alta co reserva do 1999 de Tondonia, fiel reflexo dun estilo impasibel ó paso das modas, e a frutalidade do Terrán de Vallobera. Problemas de última hora reduciron a presenza francesa a unha única zona co Le Carrilon del Angelus 1997 de Saint Emilion.

A guinda final foi para a turbosidade máis atlántica de Escocia da man dun Caol Ila, o procedente dun único casco destilado no ano 1998 e embotellado no 2006.

Agradezo a Sebio, enólogo da adega Coto de Gomariz, a sua presenza na cata e as suas palabras de ánimo, con persoas coma él no mundo do viño todo resulta máis fácil e agradable.

O labor, despois de andar por esos bancais, respirar o seu aire saturado de polen, escoitar o son dos paxariños, en danza nervosa nos brotares dos primordios primaverais, ese dia estreada oficialmente mais xa recoñecibel dias atrás, o mesmo tempo que nos rodea o cheiro do xisto mesturado coa aromática densa dos matos e a dozura do Sil espolvoreado de pintiñas verde pistacho, intuimos o dos melocotoneiros e o das cerdeiras que de momento so mostran o rose e branco de seu nestas datas, … neste ambiente é dificil non tomar os vieiros da ensoñación e deixarse levar fluindo no bucólico, tampouco houbo resistencia. O labor, despois dunha experiencia assim, das neuronas encarregadas de racionalizar os diferentes estímulos, e o autoconvencemento do sen sentido de retomar a primixenia  idea/sono/paranoia de laborar entre cepas, semella casi imposibel… se a experiencia fora nalgún lugar de La Mancha ou algo paresido, a neurona gastada seria rapidamente esquecida … nembargantes diante do ideal viticulturista  … as pantasmas retornan con inusitada potencia

Jose Maria Prieto, que é oriundo da banda ourensá destas ribeiras, polo tanto de berce leitos pero reconvertido a rabudo desde hai vintetantos anos, tiña gravado na mente as faladorias, as historias, as tradicions e os cheiros do Amandi da sua infancia. Este pouso tense decantado nunha historia que os anos de repousada e medida crianza, máis de quince, reflexan nas dez hectáreas agrupadas de pura esencia sacra galega, cos vellos albarellos, caiños e mencias asentados na auténtica realidade xistosa da caida libre mirando o sul. Soubo avanzar paso a paso, a modo, ate o que agora representa o seu viñedo e co tempo os seus viños. 

melocotoneiro no mundo das rochas

non sei quen ten máis vértigo se os de arriba ou os de abaixo

carreiriños perfectamente deseñados para superar con facilidade, ainda que pareza increibel, os diferentes niveis dos bancais, incluso con peso.

a nova versión dos carreiros para os homes destos tempos. Algo parecido a unha via ferrata dolomítica

cepas novas de alvarello nas zonas máis próximas ao rio

o fio do imposibel

muro dun antigo lagar para a elaboración do viño en plena ribeira

no fondo restos do que fora a ermita de San Martiño, o seu redor celebrabase unha concurrida romeria, ate que desapareceu a figura do santo … din que foron os de Doade …

XISTO

non se aprecia mui ben pero estos rais describen unha curva que os leva cara a parte esquerda da foto, enxeñeiria de autor.

A adega Régoa está en Pinol-Sober situada no medio dun bosque de piñeiros, rodeada da cor das carqueixas e do son dos paxaros, nela comprobamos o fruito milenario desta terra, non hai outra con tantas mostras dun pasado culturalmente tan rico, a máis numerosa acumulación do románico peninsular, xuntando solos, microclimas, variedades, cultura, paisaxes, o que outros tan ben fan no Douro ou no Priorat, e non con máis fundamentos. Despois de quince anos bregando contra a corrente de bodegueiros, técnicos e funcionarios descreidos, faltos de imaxinación e vontade de abrir novos vieiros e o que é peor descalificadores dos que si creen, no 2006 nace o primeiro Régoa, xa referido neste caderno dos bagos, do que probamos a sua versión 2007, nestos momentos máis saborosa e fácil, menos complexa que a anterior, e o recen embotellado TN ou tinto nobel que de momento, e a espera de catro sorprendentes barricas dunha vella viña de mencia, é a versión máis elaborada, da que gardo unha mostra na espera do o seu momento óptimo. Foi un placer recorrer o viñedo escoitando a historia desta ribeira sacra e degustar os viños na compaña de Jose Maria e a sua dona.

Dificil superar a autenticidade e o espectaculo natural destas terriñas.

Ven este viño de Briones, na Rioja Alta, dunha viña de mazuelo que da para seis barricas, cunha parte arxilosa orientada cara o sur e outra máis alta e pedregosa cara o noroeste, situada exactamente na altura da quinta parada, coñecida coma quinta cruz, dun via crucis que é recorrido en peregrinación todos os anos pola xente de Briones, neste caso tamén deica o Monte Calvario, o mesmo monte no que por algunha das suas caras está situada a viña da que Miguel Angel de Gregorio extrae o seu telúrico Calvario. 

Miguel Merino elabora na sua adega desde 1994, este mazuelo desde o 2006, unha cantidade limitada de botellas de viños procedentes de viñas vellas, entre 45 e 75 anos, de tempranillo en solos calizos, suelos blancos de baixo rendemento a 550 metros de altura, nos que tamén conta con graciano e, claro, mazuelo. Os seus viños despois de fermentaren cos lévedos naturais que os bagos levan pasan, o que cada ano aconselle, por barricas da casa Murua de carballo americano, francés e hungaro. A produccion da bodega está entre as tres mil e pico botellas deste mazuelo, as 19.000 do reserva e as 9.000 do Unnum, o de corte máis moderno, ademais das catro mil dun gran reserva. 

Este mazuelo do 2007 de la quinta cruz, que ten pasado dez meses en seis barricas novas tres delas americanas e as outra tres francesas, é un dos poucos exemplos de mazuelo 100%, e pode que non haxa outro que veña dunha única viña. Está elaborado á par por Miguel Merino e Lars Torstenson, enólogo sueco este que ten traballado coa Carignean na Provenza. mazuelo/carignean/carinyena/cariñena …

De imaxen granatosa ven a nos con fruita fresca, que máis logo podemos diferenciar entre baias, brancas?, e os recordos da viña, algo asi coma unha macedonia, esta frutalidade ven acompañada das sensacions da pedra ou do mineral, tamén trae algo de herba fresca cos tonos lácticos por detrás deixando o seu rollo. Con todo esto entrando polo nariz imaxinamos o que nos espera para cando pase pola boca, que en certa medida vese cumprido nos seus primeiros pasos frescos e no seu longo final de fruita áceda, máis entre ambos momentos o seu recorrido sedoso deixou un carácter algo austero pero mui persoal, con algún toque da madeira.

Animosos buscadores de sensacions para o noso espirito e para o noso padal, cando entramos nun escenario coma o Palacio da Bolsa de Porto, ademais vestido con todas as Essencias do Vinho, os sentidos aprestanse para que os estimulos recibidos atopen toda a predisposición da que somos capaces, nesta ocasión, cando saimos enfilando a Baixa despois dunha tarde atravesando Portugal entre o gusto e os aromas de muitos dos seus viños, ficaron co recordo especial do alentejano Mouchao do 2003. E a primeira vez que despois de probar nun mesmo dia viños de diferentes zonas portuguesas o mellor recordo me leva a esas terriñas de Alem do Tejo. Paga a pena polo tanto resaltar este acontecimento.

Comenzar hei polo feito de ser esta Herdade do Mouchao, propiedade dos Reynolds, agás un breve periodo apos Revoluçao dos Cravos, desde que a sua terceira xeneración decidiu mercala xunguindo a producción corticeira coa vitivinícola alá nos primeiros anos do século vinte, a primeira en levar a Portugal pes dunha cepa creada catro decenios antes na Franza por Henri Bouschet, co seu mesmo apelido máis co nome Alicante, nome este polo que tamén é coñecida popularmente na nosa terra outra caste de similares características pero de orixen diferente, a garnacha tintoreira. Na zona de Estremoz o alicante bouschet alcanza a sua plena maduración obrigada, ou sexa grazas, a unha intensa insolación, ás suas elevadas temperaturas, ás poucas chuvas e a unhas axeitadas terriñas ás que se ten adaptado perfectamente. A viña emblemática desta herdade con esta caste ven sendo a Viña dos Carapetos da que saen os bagos que crean en anos especiais o top Mouchao tonel 3-4

Paga a pena resaltar o mantenemento do sistema tradicional de vinificación, preservando a fermentación en lagares de pedra coa sua pisa a pe, polo menos duas veces ó dia nos sete dias que esta dura, despois desenrola a fermentación maloláctica en toneis de 2.500 a 5.000 litros de varios tipos de carballos onde fica durante 24 meses. So o 20% do lote é retirado para pasar por barricas novas de carballo francés durante un ano. Neste Mouchao do 2003 a trincadeira participa nun 30%.

Sorprendeunos pola sua personalidade claramente alentejana pero diferente a todos os demais, que teña probado, volumen saboroso e longo que se deixa querer, cos aires da autenticidade, despois os recordos do café aromático e o tabaco de cachimba, as ameixas escarchadas e o trasfondo balsámico sempre polo medio.

Muitas veces redondeara os seus contornos, a miudo tentaba á sorte conducindo coa mirada desviada nas alturas pola estrada que zigzagueante baixa entre os socalcos trivenses cara a Ponte do Bibei, noutra ocasión estuvera nas suas mesmas costas, cando cheguei ate Langullo pero non o din atravesado volvendo sobre os mesmos pasos que me levaran alí desde o santuario de As Ermitas.

Suspendida entre o ceo e os picos branquecinos, sobre as cohortes das fideis cepas que asentadas nas ladeiras caen pola costa coma ondas despois de romper nas rochas, ou coma as bagoas que nos 360º dunha copa van deixando segundo a época do ano o seu rasto acastañado, reverdecido ou vermello

Nun dia que escondia as formas e difuminaba as cores, que infundia a sensación de trascender cara outros espazos, os que nunca chegara pero si rodeara, fun ascendendo ó carón de viñas que, antes que o Dominio lles dera sentido ás suas vidas e a esperanza de aportar as suas esencias a viños destinados a chegaren máis alá, ficaban descarriadas cos seus esmorecentes clans de brancellaos, bastardos, merenzaos, negredas, garnachas tintoreiras, mencias, dona brancas, godellos … sen a posibilidade de expresarse con plenitude.

Coronei os máis de 600 m. do cumio deste esporón, onde está a entrada e a parte superior da adega do Dominio do Bibei, seguindo a Suso, un dos eremitas que teñen a ecuménica misión de xunguir as distintas personalidades destas viñas e destas castes nuns viños coa identidade do contorno e a vocación de chegar lonxe. O branco sen mácula da adega resalta no entorno apagado polo gris do dia, polo aletargamento invernal e a pola fina chuva que por momentos cae, as veces semella chover e non cae auga … pero si molla. Coa apariencia dun santuario situado nun alto, do que descenden as cepas coma en pereginación buscando as diferentes orientacions, alturas, solos e pendentes para exprimir as suas esencias e as destas terriñas, e retornar outra vez en peregrinación en forma de bagos maduros a este especie de altar levantado, máis que levantado adosado aproveitando as diferentes alturas deste esporón que desde Langullo vai caendo cara o Bibei. Así en diferentes niveis integrados na pendente, dificilmente apreciabeis desde fora se non estuvera pintada de branco, van sucedendose a sala de recepción, cámaras frigoríficas e prensa, no seguinte nivel os distintos depósitos de elaboración: tinos e barricas de madeira de diferentes tamaños, depósitos de cemento e

pequenos ovos tamén de cemento, no nivel inferior a este a sala de crianza e no máis baixo a sala de embotellado e a de catas. Polo tanto empregando a gravidade para as distintas fases da elaboración.

Limpas, sen adornos superfluos, como as celas dos monxes nun mosteiro, o que importan son os bagos e as suas almas transformadas en viños que se van afinando co paso do tempo, co coñecemento das suas distintas personalidades, co seu comportamento nos diferentes anos climáticos. Na sua curta vida xa contan coa experiencia das recentes vendimas máis quentes e máis frescas dos últimos tempos.

Laura, a alaricana eremita que vixia a sua evolución co asesoramento de Sara Perez e René Barbier, transmite a transparencia e a vocación da busca da esencia do que traballa, limpa de falsas receitas ou de manipulacions forzadas, respetando a personalidade das castes pero coa necesaria dose de creatividade e a intuición de quen esta traballando-creando sen referencias, sen cadernos que acumulen datos de centos de vendimas, coa práctica vitivinícola dun Pais que nas últimas xeneracions rachara o eslabón da cadea que o xunguia coa experiencia dos devanceiros, algo que os grandes viños do mundo nunca fixeron, por iso entre outros factores son grandes.

Probamos mostras de barrica de albariño, treixadura, dos ovos de cemento o próximo Lapola, no clan dos tintos un namoroso brancellao, unha personalisima garnacha tintoreira e unha mencia que vai collendo autenticidade co tempo. Fico coa confianza e a ansiosa sensación de que sairán, xa saen, grandes viños para os nosos sentidos destos dominios.

Xa na sala de catas e coa presenza de Javier, gran amante e afinado e sensible coñecedor dos viños do mundo, David non puido estar, degustamos un recén embotellado Lapola do 2006 que considerou non mostrarnos ainda o seu potencial aromático mais si un gusto que garda e anuncia unha longa vida.

Se me deixan voltarei a patear entre as cepas xa que desta vez o tempo non o permitiu. 

Gracias a todos os que forman este Dominio pola sua amabilidade e sobre todo por darlle vida e futuro vitícola a estos contornos do Bibei. Paga a pena visitar a sua atractiva páxina web Dominio do Bibei e esquecer as miñas fotos.

Disfrutamos outro ano máis da Essencia do Vinho, e outro ano máis botei de menos a Joao Roseira e os seus Quinta do Infantado e os Bago de Touriga, tamén a pequena adega do Dao Casa de Mouraz, biodinámicos que coñecin na primeira ocasión que fun a este evento pero que non volveron a estar no mesmo. Unha tarde para bulir entre as impresionantes salas deste Palacio, entre os pasillos que asoman ó seu patio central, a musica da Essencia, baixo as cambiantes tonalidades da sua cúpula acristalada, e sobre todo na boa compaña outro ano máis, este ano de Susana, Sara, Sandra e Carlos. Neste ambiente e con esta compaña queda feo ou pouco elegante o percurso acelerado, o resultado é que despois de sair pola porta e como a velada nocturna após Essencia, coa lua crecente sobre a Foz do Douro apagando as ensoñacions do viño, non foi, erro que deixou mancada a xornada, ficamos coa sensación de ternos deixado atrás un bo feixe de viños que degustar e persoas coas que falar e partillar, de feito foi asi cos viños de Nieport e de Cristiano Van Zeller, no seu momento abarrotados. Un espazo, e uns viños, como este demanda un paseo pracenteiro entre os aromas do viño e as suas persoas e o seu degusto sen pensar no volante da volta.

Este ano empezamos no primeiro andar para poder rematar no patio central máis proximo á saida, e a primeira mesa que nos topamos foi a da Herdade da Malhadinha Nova, ainda recordo o Marias do ano pasado, ofrecen viños cunha imaxen moderna e descontraida, ou sexa limpos e alegres como a sua presencia e a sua oferta de enoturismo, asi que empezamos no Alentejo e por alí seguimos coa Herdade dos Grous e despois de seguir coa mesma dinámica: branco, novo, e reservas varias, quedamonos co carácter máis fresco, profundo e persoal do Moon Harvested, nome relacionado co momento da vendima que do mesmo xeito que o resto das prácticas desta herdade están relacionados cos ritmos da natureza. Este ano a sala máis internacional estaba copada polos viños italianos dos que so probamos os sardos da adega Argiolas, que nos serviron para descubrir a Monica, variedade indíxena desta illa, que xunto á cannonau, carignano e bovale sardo dan forma e aromas ós seus viños nos que se adiviñan os aires das zonas que o Mediterráneo define. Antes de sumerxirnos no patio central atopamos nun dos seus pasillos laterais a Sandra Tavarés cos seus elegantes viños durienses Pintas e Guru (Wine & Soul) e os da Quinta da Cocapalha de Estremadura.

Xa na parte central, baixo a cúpula acristalada que periodicamente mudaba as suas cores dandolle ós viños, no seu momento malva, un aspecto máis xuvenil,

empezamos cun dos mellores viños da tarde: o alentejano Mouchao do 2003, alicante bouschet e trincadeira con desengace en lagares de pedra e pisa a pé, viño de forte personalidade con aromas intensos e unha boca potente e longa. Compartian mesa cos viños desta adega os da Quinta do Crasto dos que probamos o xa esgotado Reseva do 2006, duas mesas mais adiante e nun dos vértices desta sala os viños da Quinta do Noval, referencia obrigada nos xenerosos que desde hai uns anos tamán contan cun par de viños tranquilos de carácter balsámico e mineral. O nomeado mellor enólogo do ano pola revista Vinhos Rui Reguinga sorprendeunos co Terrenus pero en versión branca, este viño de viñas vellas na Serra de San Mamede pareceunos mui elegante, fresco e mineral, mui diferente do resto de alentejanos brancos que tiñamos probado. O tempo pasaba e tiñamos que buscar a cita obrigada de todos os anos cos viños de Alvaro Castro: Quinta da Pellada, Pape ou Carrusel. O seu carón estaba o extenso collage dos viños de Campolargo buscando o selo persoal a todas as variedades internacionais e a un bo feixe das portuguesas, pero nos que non se aprecia a identidade de Bairrada, por resaltar algún a sua última creación o monovarietal de tinta cao denominado CaTchorro, con un aire entre espadeiro e brancellao, esta parada retrasounos un tempo precioso. Tiñamos que visitar e agradecer as atencions que sempre nos concede Antonio Torres da Symintong, o ano pasado sorprenderanos con exemplares únicos de madeiras vellos e este ano foi co elegante á par de voluptuoso Vintage do 97 da Graham´s

ademais dunha amostra de casco do último Cryseia que nos deixou impresionado e cos últimos taninos do dia no padal.

Un café e o volante terminaron por apagar unha xornada digna de ser prolongada. O ano que ven non faltará a velada nocturna na Foz.